Nowa pula programu SAFE. 21 mld euro na zbrojenia czeka na chętnych

Opracowanie: Maciej Filipek Publikacja: Dzisiaj, 29 października (15:38)

Komisja Europejska ogłosiła w czwartek uruchomienie kolejnych 21,3 mld euro pożyczek obronnych w ramach programu SAFE. Środki trafią do państw Unii Europejskiej, które zgłoszą chęć skorzystania z tego finansowania.

Zdjęcie ilustracyjne /Shutterstock

Pula pochodzi z pieniędzy niewykorzystanych podczas pierwszego podziału środków. W jego ramach 19 krajów uczestniczących w programie otrzymało łącznie 150 mld euro. Największą kwotę przyznano Polsce – 43,7 mld euro.

Część państw później ograniczyła swoje deklarowane zapotrzebowanie. Włochy zdecydowały, że zamiast 15 mld euro wykorzystają 8 mld euro, a Węgry zmniejszyły planowaną kwotę z 16 mld do 5,4 mld euro.

Drugi nabór dla wszystkich krajów UE

Nowe postępowanie jest otwarte dla wszystkich państw członkowskich. O pożyczki będą więc mogły wystąpić także kraje, które nie brały udziału w pierwszym naborze.

Rzecznik Komisji Europejskiej Thomas Regnier, pytany o zasady ewentualnego podziału pieniędzy, jeśli wnioskowana suma przekroczy dostępną pulę, zaznaczył, że KE chce przede wszystkim sprawdzić, czy uda się wykorzystać całe 21,3 mld euro.

Zaprzeczył też, by warunkiem uzyskania środków było przeznaczenie ich na wsparcie Ukrainy. Przepisy się nie zmieniły. Jest to po prostu nowy nabór, więc kryteria pozostają te same – wskazał.

Regnier przypomniał, że program SAFE opiera się na wspólnych zamówieniach, a Ukraina od początku była uwzględniona w tym mechanizmie.

Wojna przybiera na sile, więc zdecydowanie zachęcamy państwa członkowskie, aby robiły wszystko, co w ich mocy, na rzecz realizacji wspólnych projektów (...) tak, aby dostępne zasoby mogły przynieść korzyści zarówno krajowym przemysłom obronnym, jak i Ukrainie w obecnych realiach – podkreślił.

Polska jeszcze bez decyzji

Program SAFE ma zwiększać nakłady państw UE na obronność oraz rozwój europejskiego przemysłu zbrojeniowego. Zakłada wsparcie o wartości 150 mld euro, m.in. w formie nisko oprocentowanych pożyczek na zakup uzbrojenia i sprzętu wojskowego.

Polska nie zdecydowała jeszcze, czy wystąpi o pieniądze w drugim naborze. Wiceszefowa MON Magdalena Sobkowiak-Czarnecka mówiła 8 października w Brukseli, że sprawa pozostaje otwarta. Zwracała uwagę, że środki z nowej puli trzeba będzie rozliczyć do 2030 roku.

W piątek Polska ma natomiast złożyć do Komisji Europejskiej pierwszy wniosek o wypłatę ponad 6 mld euro z programu SAFE. W maju otrzymaliśmy już 6,5 mld euro zaliczki.

Według Sobkowiak-Czarneckiej Agencja Uzbrojenia zawarła w ramach SAFE 39 umów oraz 12 aneksów o łącznej wartości 120 mld zł. Udział polskiego przemysłu w tych zamówieniach ma wynosić 99,5 proc.