„Stoimy w obliczu zagrożenia”. Nadchodzi kluczowe referendum w Szwajcarii

29 listopada Szwajcarzy wezmą udział w referendum, od wyników którego zależy złagodzenie przepisów o eksporcie broni. Przeciwnicy liberalizacji są zdania, że zmiany zagrożą tradycyjnej neutralności kraju. Zwolennicy przekonują, że w grze jest przyszłość szwajcarskiego przemysłu zbrojeniowego.

Szwajcarię czeka kolejne referendum, zdj. ilustracyjne /Shutterstock

Zmiany mają m.in. na celu umożliwienie dostaw broni do 36 krajów zachodnich, nawet jeśli angażują się one w konflikty zbrojne. Ma nie być także wymogu podpisywania przez importerów deklaracji o niereeksportowaniu szwajcarskiego uzbrojenia. Na liście nie ma Ukrainy.

Zagrożenie, jakiego nie było od dawna

Cytowany przez agencję Reutera poseł Partii Centrum Reto Nause uważa, że obowiązujące przepisy wymagają gruntownej zmiany, aby odzwierciedlały coraz groźniejsze otoczenie międzynarodowe.

Stoimy w obliczu zagrożenia, na skalę jakiej nie widzieliśmy od czasów II wojny światowej -powiedział.

Jego zdaniem pozostawienie deklaracji o zakazie reeksportu zniechęcałoby kraje NATO do kupowania szwajcarskiego uzbrojenia, ponieważ chcą one mieć możliwość dzielenia się bronią w przypadku ataku na Sojusz.

Wśród producentów, których dotyczyłaby ta zmiana, są niemiecka firma Rheinmetall, produkująca w Szwajcarii systemy obrony przeciw dronom, francuska grupa zbrojeniowa Thales, będąca producentem broni strzeleckiej SIG Sauer oraz ponad 100 innych przedsiębiorstw.

„Byłoby to naruszeniem neutralności”

Przeciwnicy liberalizacji przepisów o eksporcie uzbrojenia podnoszą kwestię tradycyjnej neutralności Szwajcarii.

„W przyszłości szwajcarski sprzęt wojskowy mógłby w niektórych przypadkach trafiać do państw będących stronami konfliktu” - cytuje Reuters posła lewicowych socjaldemokratów Fabiana Molinę. „Byłoby to naruszeniem neutralności” - stwierdził.

Inna działaczka socjaldemokracji, przewodnicząca jej młodzieżówki Mirjam Hostetmann stwierdziła, że złagodzenie przepisów może doprowadzić do coraz częstszego wykorzystywania szwajcarskiej broni w wojnach domowych lub przez rządy autorytarne.

Iluzją jest przekonanie, że więcej broni zagwarantuje więcej pokoju - oświadczyła i dodała, że na zmianach skorzysta tylko przemysł zbrojeniowy.

Według danych Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI) Szwajcaria była w ciągu ostatnich 10 lat 17. największym eksporterem broni na świecie. Sektor zatrudnia 14 tys. osób, a w 2025 r. wartość jego eksportu wyniosła około 1,15 mld dolarów.

„Czy szwajcarski przemysł zbrojeniowy przetrwa, czy upadnie”

Producenci broni obawiają się o przyszłość, jeśli ustawa nie zostanie zmieniona.

To decydująca kwestia, chodzi naprawdę o to, czy szwajcarski przemysł zbrojeniowy przetrwa, czy upadnie – powiedział agencji Reutera sekretarz generalny Szwajcarskiego Stowarzyszenia Lotnictwa, Bezpieczeństwa i Obrony Matthias Zoller. 

Dodał, że posiadanie własnego przemysłu zbrojeniowego ma kluczowe znaczenie dla Szwajcarii, ale jeśli eksport zostanie nadmiernie ograniczony, producenci mogą po prostu przenieść się za granicę.

Jego zdaniem, gdyby Szwajcaria nie mogła już sprzedawać broni za granicę, musiałaby liczyć się z tym, że będzie na końcu kolejki przy zakupie nowych systemów, a nawet komponentów z innych krajów.