Gemeenten willen meer geld voor weerbaarheid tegen rampen en dreigingen

Gemeenten vinden dat ze te weinig geld krijgen van de Rijksoverheid om zich weerbaar te maken tegen allerlei dreigingen. Het gaat bijvoorbeeld om cyber- en hybride dreigingen of gevaren die ontstaan door klimaatverandering, zoals natuurbranden.

Sharon Dijksma, voorzitter van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), zegt dat gemeenten voor de weerbaarheidsopgave een veelvoud nodig hebben van wat in de Miljoenennota begroot is. "Ik ga ervan uit dat het in totaal wel om honderden miljoenen gaat."

"Het kabinet heeft 35 miljoen voor noodsteunpunten vrijgemaakt en nu bij Miljoenennota een aanvullende oplopende reeks van 20 tot 70 miljoen voor zowel digitale weerbaarheid, sociaal-maatschappelijke weerbaarheid én continuïteit. Maar het gat tussen wat gemeenten nodig hebben en wat het kabinet vrijmaakt is dus groot", aldus de VNG.

Ook Rotterdam wil meer geld. De Rotterdamse haven wordt vaak genoemd als mogelijk doelwit voor dreigingen uit Rusland(opent in nieuw venster). "Weerbaarheid gaat namelijk verder dan noodsteunpunten. We moeten ook investeren in de samenleving zelf, in een sterk sociaal weefsel dat ons helpt tijdens een noodsituatie en bij het herstel daarna", zegt een woordvoerder van de gemeente.

De VNG heeft al een aardig beeld van hoe gemeenten extra geld zouden willen inzetten. "Je kunt denken aan buurtnoodplannen en trainingen voor inwoners. We gaan nog praten met het ministerie van Justitie en Veiligheid over schuilen en evacueren, waar nu nagenoeg geen voorzieningen voor zijn."

"Er zijn noodaggregaten nodig, satelliettelefoons en porto's, en de hulpdiensten hebben nog veel meer middelen nodig zoals brandweerauto's. De lijst is te lang om alles op te voeren."

VNG-voorzitter Dijksma, tevens burgemeester van Utrecht, heeft wel een idee wat er in haar gemeente moet gebeuren. "Wij hebben veel kwetsbare inwoners die niet zelfredzaam zijn, die hebben niet altijd het geld om zich voor te bereiden. We hebben ook geld nodig voor communicatiemiddelen die we nu nog ontberen."

In Austerlitz, een dorp in de gemeente Zeist, wil men niet wachten tot gemeenten voldoende middelen hebben voor veiligheidsoefeningen. Austerlitz ligt midden in het bos en heeft weinig, toegangswegen. Omdat bewoners bang waren niet goed weg te kunnen komen bij een grote bosbrand, zetten vrijwilligers een 'bosbrandwerkgroep' op.

"Ik zit bij de groep burgers die bij natuurbrandgevaar alles in de gaten houdt", zegt Robert Schliessler. "We werken samen met de veiligheidsregio en trainen wat er gebeurt wanneer ons dorp bedreigd wordt." Vandaag doet Schliessler ook mee aan de eerste oefening samen met de veiligheidsregio.

"We hebben een WhatsAppgroep in het dorp, daar zitten zeshonderd mensen in, zij krijgen het daar allemaal te horen als de oefening begint. We vragen al drie jaar bij de veiligheidsregio om deze oefening en zijn superblij dat hij er nu eindelijk is", vult hij aan. "Inmiddels werken we goed samen met de gemeente en veiligheidsregio."

Het is de bedoeling dat de groep vrijwilligers goed 112-meldingen in de gaten houdt en aan inwoners doorgeeft dat er geëvacueerd moet worden. "Dat doen we eerder dan de hulpdiensten. We hebben drie locaties waar mensen elkaar terug kunnen vinden en die worden bepaald op het moment dat we weten waar het vuur is."

Dijksma is erg te spreken over de oefening in Austerlitz. "Het is heel belangrijk dat mensen zichzelf ook voorbereiden, dit soort initiatieven zijn goud." De weerbaarheid van gemeenten valt onder het Ministerie van Justitie en Veiligheid en ook Minister Van Weel is ook tevreden over het initiatief. "Ik ben blij dat uitdagingen gesignaleerd worden en dit soort dingen lokaal opgepakt en verbeterd worden.

De roep van de gemeenten om meer geld kan Van Weel wel volgen. "In de Miljoenennota hebben we weerbaarheid als belangrijk thema bestempeld, maar onze uitgaven zullen niet alle wensen bedekken", zegt hij. "Het is een enorme opgave, dus ik ga niet zeggen dat we alles in één keer kunnen doen. Dat kunnen we niet financieren."

Volgens de minister kunnen gemeenten met het geld dat ze nu al ontvangen echt wel aan de slag, bijvoorbeeld om aan de weerbaarheid van hun kritieke processen te werken. "Uiteindelijk zit weerbaarheid in de gemeenschappen waar mensen wonen, gemeenten hebben daar een hele grote rol in."