پایان مذاکراتِ بدون نتیجه؛ متحدان آمریکا در خلیج‌فارس برای آغاز حملات به جمهوری اسلامی آماده می‌شوند

انتخابات میاندوره‌ای آمریکا روز سوم نوامبر در شرایطی آغاز می‌شود که بار دیگر «دیپلماسی» با جمهوری اسلامی و بقایایش نیز شکست خورده و کشورهای حاشیه‌ خلیج‌ فارس خود را برای درگیری‌های تازه آماده می‌کنند.

با آغاز انتخابات میاندوره‌ای در آمریکا، همراه با وضعیت شکننده‌ی دیپلماسی پس از خروج بدون نتیجه‌ی مذاکره‌کنندگان رژیم ایران از دوحه و افزایش آمادگی‌های نظامی  ایالات متحده، کشورهای حاشیه‌ خلیج‌فارس نیز خود را برای دور جدیدی از درگیری‌ها آماده می‌کنند.

جنگ علیه جمهوری اسلامی که از نهم اسفند ۴۰۴ با ضربات مشترک آمریکا و اسرائیل آغاز شد، پس از فروپاشی یادداشت «تفاهم اسلام‌آباد» هفدهم ژوئن و بازگرداندن محاصره دریایی آمریکا از ۲۳ تیر ۴۰۵، عمدتاً بر محور تنگه هرمز، صادرات نفت رژیم ایران و زیرساخت‌های نظامی متمرکز مانده است.

بر اساس گزارش رویترز به نقل از یک مقام آگاه از مذاکرات، مذاکره‌کنندگان جمهوری اسلامی روز یکشنبه (دهم آبان) پس از پایان گفتگوهای غیرمستقیم با میانجی‌های قطری بدون هیچ پیشرفتی دوحه را ترک کردند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، در نشست خبری هفتگی تأکید کرد که اساس گفتگوها همان طرح هفت‌ ماده‌ای است که در شهریورماه تدوین شده و هدف آن بازگشایی تنگه هرمز و پایان محاصره دریایی آمریکا است.

پیشنهاد تازه‌ی جمهوری اسلامی در چانه‌زنی‌های قطر، ارائه‌ی همین طرح در جدول زمانی فشرده‌تری بوده که اجرا شود. بقایی گفت: «مطالبات ما به‌وضوح و شفافیت کامل بیان شده‌اند. این مطالبات منطقی و معقول‌اند؛ هیچ توافق نهایی آغاز نمی‌شود و تنگه هرمز بازگشایی یا امن نخواهد شد مگر آنکه محاصره دریایی آمریکا پایان یابد، مطالبات ما محترم شمرده شود و نیازهای مشروع جمهوری اسلامی برآورده گردد». او تصریح کرد که «توپ اکنون در زمین آمریکا است».

همچنین عباس عراقچی وزیر خارجه نیز در مصاحبه با شبکه الجزیره اعلام کرد که تحت یک توافق، تنگه هرمز می‌تواند ظرف دو روز (بجای هفت روز اولیه) بازگشایی شود. پیشنهاد اولیه‌ جمهوری اسلامی پیشتر توسط دونالد ترامپ رد شده بود. اما حالا این کوتاه کردن جدول زمانی به‌ عنوان نشانه‌ی حسن‌نیت جمهوری اسلامی قلمداد شده است.

جزئیات طرح هفت‌ مرحله‌ای و شرایط جمهوری اسلامی

طرح هفت‌روزه‌ی رژیم ایران که در حاشیه‌ی مجمع عمومی سازمان ملل به میانجی‌های قطری تحویل داده شد، بر پایه‌ی «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» استوار است که به جایی نرسید. این یادداشت که با میانجیگری پاکستان و قطر تنظیم شده بود، آتش‌بس موقت، مهلت شصت‌روزه برای مذاکرات نهایی و پیوند امنیت تنگه هرمز با برنامه‌ی هسته‌ای را شامل می‌شد، اما حملات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به کشتیرانی بین‌المللی مانع اجرای آن شد.

مراحل اصلی طرح (طبق اظهارات عراقچی، قالیباف و بقایی) به این شرح بوده است:

روز صفر: پذیرش آمریکا از طریق قطر و شروع شمارش.
روزهای اول تا پنجم: پایان فشار نظامی و اقتصادی، اعلام آتش‌بس کامل در تمام جبهه‌ها (از جمله لبنان)، توقف محاصره دریایی، صدور معافیت نفتی، آزادسازی دارایی‌های مسدود (حداقل ۱۲ میلیارد دلار)، لغو تحریم‌های یکجانبه اخیر و آماده‌ ساختن فنی تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی و عمان.
روز ششم: بازگشایی تنگه و از سر گرفته شدن کشتیرانی تجاری بدون عوارض.
روز هفتم: آغاز مذاکرات نهایی درباره‌ی موضوعات مورد توافق از جمله برنامه هسته‌ای.

در کنار شرایط هفتگانه، رژیم ایران همچنین بر تعیین مسیر ناوبری در خلیج‌ فارس نیز اصرار می‌ورزد. بقایی و دیگر مقامات جمهوری اسلامی تأکید دارند اینها «پیش‌شرط» نیستند بلکه بازگشت به تعهدات قبلی‌اند و این مذاکرات، شامل انتقال اورانیوم غنی‌شده نیست. در هر حال این پیشنهادات که موضوع را به جنگ اسرائیل علیه حزب‌الله لبنان نیز گره زده در حالی همگی از سوی آمریکا ردّ شدند که چندین هفته است انتقال نفت از خلیج فارس جریان دارد و اختلال در تنگه هرمز بیش از همه به زیان خود جمهوری اسلامی تمام شده است.

آمادگی کشورهای حاشیه خلیج‌فارس برای حملات آمریکا و پیامدهای آن

از سوی دیگر، گزارشی در وال‌استریت ژورنال نشان می‌دهد، متحدان آمریکایی در خلیج‌فارس خود را برای بمباران سنگین آمریکا علیه رژیم ایران آماده می‌کنند. آنها انتظار دارند این حملات که ممکن است از همین هفته آغاز شود، چرخه‌ی تلافی‌جویانه شدیدی علیه زیرساخت‌های اقتصادی و غیرنظامی خودشان ایجاد کند.

تلاش‌های دیپلماتیک دولت ترامپ و میانجی‌های عرب ادامه دارد، اما عدم پیشرفت‌ در مذاکرات به‌ دلیل پافشاری جمهوری اسلامی بر خواست‌های یکطرفه و نامعقول، بدون ارائه‌ی هیچ امتیازی، دست آمریکا را برای موج دوباره‌ی حملات باز گذاشته است.

رئیس‌جمهور ایالات متحده به سمت حمله‌ی بزرگ پس از انتخابات میاندوره‌ای تمایل دارد که می‌تواند زیرساخت‌های درآمدزا، انبارهای موشکی و سایت‌های هسته‌ای در ایران را هدف قرار دهد، اما هنوز تصمیم نهایی نگرفته است.

دونالد ترامپ در تماس روز شنبه با بنیامین نتانیاهو، خواست همچنان به دیپلماسی فرصت داده شود. نتانیاهو بر ضربات فوری پس از انتخابات میاندوره‌ای اصرار داشت. ارتش اسرائیل طرح‌های حمله را آماده کرده و در حالت آماده‌باش بالا قرار دارد.

انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، می‌گوید منطقه درگیر بحرانی شده که سخت تلاش کردند از آن جلوگیری کنند. مقامات کشورهای حاشیه‌ی خلیج‌فارس از آغاز حملات جدید حمایت نمی‌کنند، اما اکثریت وقوع آن را «نزدیک» می‌دانند و انتظار تلافی تهاجمی‌تر رژیم ایران را دارند.

بعداز خروج هیئت جمهوری اسلامی از دوحه، در صورت تبادل یک پیش‌نویس اگرچه می‌تواند نشان‌دهنده‌ی ادامه‌ی گفتگو از طریق کانال‌های غیرمستقیم باشد، اما شرایط رژیم ایران (پایان محاصره پیش از بازگشایی تنگه هرمز) با اولویت‌های ترامپ (کاهش قیمت انرژی پس از انتخابات و جلوگیری از دستیابی به سلاح هسته‌ای) فاصله دارد.

با این حال، در کوتاه‌مدت، دیپلماسی از طریق قطر و سایر میانجی‌ها ممکن است ادامه یابد، اما این روزنه پس از انتخابات میاندوره‌ای بسیار محدود خواهد شد، به  ویژه آنکه شروط جمهوری اسلامی پیشتر از سوی دونالد ترامپ رد شده‌اند. اکنون منطقه در حالت انتظار و آماده‌باش قرار دارد و تصمیم عملی ترامپ معمولا همان چیزی نیست که روزانه بیان می‌کند.