W tych polskich gminach żyje się najgorzej. Oto wyniki rankingu

Polska z roku na rok rozwija się, a kolejne regiony mogą pochwalić się nowoczesną infrastrukturą i coraz lepszym standardem życia. Jednak, jak pokazuje najnowszy raport o jakości życia w polskich gminach przygotowany przez Algolytics Technologies i SW Research, nie wszędzie zmiany te są odczuwalne. Największe nierówności widoczne są na północnym wschodzie kraju i tzw. ścianie wschodniej – to właśnie tam mieszkańcy mierzą się z największymi codziennymi wyzwaniami.

Zdjęcie ilustracyjne (fot. Marek BAZAK) /East News

Eksperci nie mają wątpliwości: to skumulowany deficyt infrastruktury i usług ciągnie na dno wiele polskich gmin. 

Czołówkę najsłabiej ocenionych samorządów otwierają Lutowiska w podkarpackich Bieszczadach – tu wynik wskaźnika jakości życia oscyluje wokół... zera! Analiza pokazuje, że mieszkańcy tej górskiej gminy są praktycznie odcięci od szpitali, aptek, szkół i nawet posterunków policji. 

Na liście znajdują się również Cisna (Podkarpackie), Cedynia (Zachodniopomorskie), Gródek, Turośl i Zawady (Podlaskie), Wyryki i Dołhobyczów (Lubelskie) czy Czarnia i Łyse z Mazowsza.

Skąd tak niskie wyniki? Cztery filary deficytu

Autorzy raportu wskazują cztery główne przyczyny kłopotów tych terenów:

• Ochrona zdrowia i ratownictwo: szpitale, przychodnie, apteki, a nawet dojazd straży pożarnej czy policji – wszędzie jest daleko, a czas oczekiwania na pomoc często liczy się w godzinach.
• Transport i komunikacja: Brak kolei, słaba siatka połączeń autobusowych, często nawet utwardzonych dróg – mieszkańcy tych gmin są niemal skazani na własny samochód, a ci, którzy go nie mają, stają się wykluczeni.
• Dostępność usług i edukacji: Dzieci pokonują ogromne odległości do szkół, a lista codziennych sprawiań – od sklepu spożywczego po urząd – szybko się wydłuża.
• Warunki ekonomiczne: Najwyższe wskaźniki bezrobocia i brak lokalnych inwestycji sprawiają, że młodzi ludzie uciekają do miast, a gminy się wyludniają.

Paradoks środowiskowy: raj na ziemi tylko na papierze?

Co ciekawe, gminy z końca rankingu często znajdują się w miejscach uznanych za przyrodnicze perły Polski – czyste powietrze, bliskość lasów i zero przemysłowego hałasu to tutaj standard. Skąd więc tak niska jakość życia? Wyjaśnienie jest proste: podczas gdy walory przyrodnicze poprawiają warunki życia, nie są w stanie zrekompensować braku podstawowych usług i odcięcia od infrastruktury.

Polska lokalna: czy znajdzie się sposób na wykluczenie?

Raport nie pozostawia złudzeń: wyzwania najgorzej ocenianych gmin to nie pojedynczy problem, a efekt wieloletnich zaniedbań i zapóźnienia inwestycyjnego. Rozwiązaniem, według ekspertów, powinny być pilne inwestycje w transport zbiorowy, cyfryzację i wsparcie mobilnych służb ratunkowych. 

Kluczowa wydaje się także poprawa powiązań funkcjonalnych mniejszych miejscowości z regionalnymi centrami usługowymi. Dopóki nie powstaną konkretne programy działania, mapa wykluczenia przestrzennego w Polsce nie ulegnie poprawie, a ranking ten pozostanie wstydliwym przypomnieniem o Polsce 'A' i Polsce 'B'.