System kaucyjny ma już rok. Ministra zapowiada kolejne zmiany

Opracowanie: Piotr Parzysz Publikacja: Dzisiaj, 1 października (12:31)

5 miliardów butelek i puszek zebrano w Polsce w ciągu pierwszego roku działania systemu kaucyjnego – poinformowała minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska. Według resortu skuteczność systemu, liczona jako relacja opakowań zebranych do wprowadzonych do obiegu w tym samym czasie, wyniosła około 60 proc. W całym kraju działa już 65,5 tys. punktów zbiórki.

System kaukcyjny w Polsce działa już od roku, fot. Michał Czernek /Shutterstock

System kaucyjny w Polsce ma rok. Zebrano już 5 mld opakowań

Ogólnopolski system kaucyjny został uruchomiony 1 października 2025 roku. Pierwsze miesiące były jednak okresem przejściowym - pełne funkcjonowanie systemu rozpoczęło się od 1 stycznia 2026 roku, po zakończeniu okresu przejściowego.

Podczas konferencji prasowej ministra Paulina Hennig-Kloska przekazała, że w ramach kaucji zebrano około 5 miliardów opakowań. Wskaźnik zbiórki wyniósł około 60 proc. - chodzi o porównanie liczby opakowań wprowadzonych do obrotu z liczbą opakowań zebranych w tym samym okresie.

System wyraźnie przyspieszał wraz z kolejnymi miesiącami. Według danych przedstawianych przez resort wiosną miesięczna liczba zwracanych opakowań wynosiła około 480 milionów, natomiast pod koniec pierwszego roku sięgała już około 900 milionów sztuk miesięcznie.

Ponad 65 tysięcy punktów zwrotu

Równolegle rozwijała się infrastruktura. W całej Polsce działa obecnie około 65,5 tys. punktów zbiórki, z czego ponad 23,5 tys. wyposażono w automaty kaucyjne. Dla porównania, w maju, gdy liczba zebranych opakowań przekroczyła miliard, resort informował o 57 tys. punktów zwrotu, w tym 12,5 tys. wyposażonych w automaty. W sierpniu było już ponad 60 tys. punktów i 17,5 tys. automatów. Oznacza to, że w ciągu kilku miesięcy sieć punktów znacząco się rozrosła.

Paulina Hennig-Kloska oceniła, że po pierwszym roku system przeszedł najtrudniejszy etap organizacyjny.

Można powiedzieć, że fazę wstępną rozwijania systemu kaucyjnego mamy za sobą. Po pierwsze system kaucyjny działa i jego wprowadzenie miało sens - powiedziała ministra podczas konferencji. 

Jak dodała, system ma – w ocenie resortu – zarówno wymiar ekologiczny, jak i ekonomiczny. Zwróciła również uwagę na doświadczenia innych państw. Jak mówiła, w niektórych krajach systemy kaucyjne potrzebowały dwóch-trzech lat, aby rozwinąć się do docelowego modelu.

Kolejna zmiana: kaucja także za „małpki”?

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowuje kolejne zmiany przepisów. Jedną z najważniejszych zapowiedzi jest rozszerzenie systemu na jednorazowe opakowania szklane, w tym popularne małe butelki po alkoholu określane jako „małpki”.

Wiceminister klimatu Anita Sowińska poinformowała, że resort ma wkrótce przedstawić propozycję dotyczącą pojemności opakowań, które zostałyby objęte nowymi zasadami. W przypadku jednorazowego szkła planowane vacatio legis ma wynosić około dwóch lat.

Oznacza to, że ewentualne rozszerzenie systemu nie nastąpiłoby od razu po uchwaleniu nowych przepisów. Już w maju Sowińska mówiła w RMF FM, że włączenie „małpek” i innych opakowań szklanych może potrwać nawet dwa lata.

Jeśli chodzi o system kaucyjny, to mam wrażenie, że dowiozłam, co nie oznacza, że nie ma rzeczy, które można poprawić. Mamy spotkania z operatorami w sprawie naprawy systemu. Prowadzimy kontrole dużych sklepów, chcemy, żeby te kontrole przyczyniły się do usprawnienia systemu - mówiła w Popołudniowej rozmowie w RMF FM wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska z Lewicy. 

Podkreśliła, że włączenie „małpek” i opakowań szklanych do systemu kaucyjnego może zająć nawet dwa lata.

System wymaga dalszych zmian

Resort zapowiada jednocześnie dalsze usprawnienia funkcjonowania systemu. Jednym z problemów zgłaszanych przez konsumentów są kolejki przy automatach, ich przepełnianie oraz problemy ze zwrotem kaucji. Ministerstwo informowało wcześniej, że zgłoszenia dotyczące takich sytuacji są analizowane wspólnie z operatorami systemu.

Planowane zmiany mają dotyczyć także organizacji systemu i ograniczenia części kosztów operacyjnych po stronie handlu.

System jest również elementem realizacji unijnych celów dotyczących selektywnej zbiórki opakowań po napojach. Zgodnie z obowiązującymi celami poziom zbiórki ma osiągnąć 77 proc. do 2028 roku oraz 90 proc. od 2029 roku.