Flink meer kankerdiagnoses verwacht, 'maar gezonde leefstijl kan helpen'

Het aantal mensen dat in Nederland kanker krijgt blijft de komende twintig jaar toenemen. Volgens nieuwe berekeningen van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) komen er in 2045 ieder jaar bijna 170.000 nieuwe diagnoses bij. Momenteel zijn dat er ongeveer 136.000.

De cijfers zijn in de lijn der verwachting, zegt Jaike Schilte-Praagman, senior onderzoeker bij IKNL. "In de komende twintig jaar krijgen we meer ouderen in Nederland, die ook gemiddeld ouder worden. Aangezien kanker op oudere leeftijd vaker voorkomt, brengt dat ook meer kankerdiagnoses mee". Tegen 2045 zal ongeveer 20 procent van de bevolking 70 jaar of ouder zijn.

Maar er speelt meer dan alleen vergrijzing. Een deel van de kankerdiagnoses is te voorkomen door meer in te zetten op preventie, schrijft IKNL. Zo verhogen roken, alcoholgebruik, overgewicht, onvoldoende lichaamsbeweging en blootstelling aan uv-straling het risico op verschillende vormen van kanker.

"Dat preventie werkt, zien we bijvoorbeeld bij longkanker: doordat mannen minder zijn gaan roken, is hun risico op longkanker afgenomen", zegt Schilte-Paagman.

Maagkanker is de enige kankersoort waarvan het aantal diagnoses bij zowel vrouwen als mannen naar verwachting verder afneemt. Dat neemt al decennialang af, zegt Praagman, door een lagere inname van zout en gerookt eten, en de succesvolle behandeling van infecties met de bacterie Helicobacter pylori, een belangrijke veroorzaker van maagkanker.

Huidkanker zal daarentegen toenemen, hoewel steeds meer mensen weten dat ze zich goed moeten beschermen. Dat komt doordat het effect van het nu beter insmeren pas na jaren zichtbaar wordt in de cijfers.

In 2045 zal huidkanker de meest voorkomende vorm van kanker zijn, voor zowel mannen als vrouwen, zo schrijft het IKNL in het rapport. Bij mannen is prostaatkanker nu nog de meest voorkomende kankersoort, bij vrouwen is dat borstkanker.

Hoewel veranderingen in leefstijltrends niet zijn meegenomen in de cijfers, wijst het IKNL in haar onderzoek wel op nieuwe zorgelijke ontwikkelingen.

"Denk aan het toenemende gebruik van nicotineproducten onder jonge meiden of online challenges waarbij jongeren zich bewust zo lang mogelijk onbeschermd blootstellen aan de zon". Bijvoorbeeld tanmaxxing, een sociale mediatrend waarbij mensen proberen zo bruin mogelijk te worden.

Volgens Schilte-Praagman is ongeveer 30 procent van de kankergevallen gerelateerd aan risicofactoren die we kunnen beïnvloeden, zoals leefstijl.

"Gezond eten, niet roken, niet te veel drinken en voldoende bewegen helpen. Daarnaast is het belangrijk om je huid te beschermen tegen uv-straling. Het is niet alleen een taak van het individu; we moeten er ook gezamenlijk voor zorgen dat de leefomgeving gezond is en dat mensen gezonde keuzes kunnen maken."

Dat neemt niet weg dat ook mensen die gezond leven kanker kunnen krijgen. In veel gevallen is het een kwestie van pech en zijn het andere factoren die een rol spelen. Schilte-Praagman: "Maar een gezonde leefstijl kan zeker bijdragen aan het verkleinen van het risico op kanker."

Door vergrijzing en de daarmee gepaarde stijging van het aantal kankerdiagnoses zal ook het aantal mensen dat overlijdt aan kanker, toenemen. Maar het risico om aan kanker te overlijden neemt echter al jaren af, een trend die zich naar verwachting de komende twintig jaar voortzet.

"Dertig jaar geleden was ongeveer de helft van de kankerpatiënten vijf jaar na de diagnose nog in leven. Inmiddels ligt dat percentage op 71 procent", concludeert Schilte-Paagman. Dat komt onder meer door verbetering van behandelingen, (vroege) diagnostiek en andere factoren, zoals gezonder leven.