AfD'er verkozen tot parlementsvoorzitter, stap in machtsovername Saksen-Anhalt

Chiem Baldukcorrespondent Duitsland

De AfD heeft voor het eerst het voorzitterschap van een deelstaatparlement in handen gekregen. Bij de eerste zitting van het nieuwverkozen parlement in Saksen-Anhalt werd AfD'er Tobias Rausch verkozen. Het markeert een belangrijke mijlpaal in de machtsovername in de deelstaat.

AfD-leider Ulrich Siegmund spreekt van een historische dag. Ook de linkse oppositie gebruikt grote woorden. Voor het eerst sinds Hermann Göring is in Duitsland een extreemrechtse parlementsvoorzitter verkozen, klonk het bij Die Linke, SPD en de Groenen. De AfD in Saksen-Anhalt is door de veiligheidsdienst als extreemrechts bestempeld.

De AfD won vorige maand de deelstaatverkiezing in Saksen-Anhalt met bijna 44 procent. Rausch werd verkozen met meer ja-stemmen dan verwacht. Het gaat daarbij om de vijf stemmen van de kleine populistische partij BSW, die openstaat voor samenwerking met de AfD, en nog vier stemmen, vermoedelijk van mee-stemmers vanuit de CDU.

Deze uitslag biedt de AfD goede hoop dat het formeren van een AfD-regering eveneens mogelijk is.

De rol van parlementsvoorzitter is in aanzien een vooraanstaande positie. Als hoogste vertegenwoordiger staat het protocollair zelfs boven de regeringsleider in Saksen-Anhalt. Hij besluit wie het parlement wel of niet mag betreden, van pers tot insprekers, en kan ambtenaren benoemen en vervangen.

De eerste symbolische verandering werd vandaag al zichtbaar. De AfD-fractie zit voortaan in het midden van het parlement, terwijl de linkse oppositie verdeeld zijn over de linker- en rechterflank.

Een vergaande maatregel die wordt gevreesd, is het aanpassen van de commissies waarin wetgeving wordt voorbereid. De AfD zou deze samenstelling zo kunnen aanpassen, dat de partij de helft van de zetels inneemt. Op die manier kan de partij de agenda bepalen en onwelgevallige wetgeving traineren.

De AfD kan nu laten zien hoe het wil regeren: radicaal en autoritair, of juist professioneel en gematigd. Rausch stelde zich in zijn dankwoord staatsrechtelijk op en beloofde zich boven de partij te stellen. "Medewerkers hoeven geen angst te hebben, zolang iemand zijn werk normaal uitvoert", zei hij eerder al tegen Tagesspiegel.

Zo kan de AfD laten zien dat met de partij te regeren valt, om andere partijen te overtuigen tot een coalitie, zowel nu als op termijn. Ook landelijk wordt de AfD veruit als grootste partij gepeild en hoopt het de volgende regering te kunnen leiden.

Rausch wordt als gematigd beschouwd. De 35-jarige oud-makelaar behoort al lange tijd tot de kring rond Siegmund. Dit voorjaar werd hij beschuldigd van nepotisme: familieleden bleken voor hem te werken, evenals spelers van de voetbalclub waarvan hij voorzitter is. Waar bij andere AfD'ers consequenties werden getrokken, ging Rausch vrijuit.

Volgens AfD-leider Siegmund is vandaag de "kinderachtige" Brandmauer in stukjes afgebroken. Dat is de afspraak van andere partijen om op geen enkele manier samen te werken met de AfD. Volgens Siegmund lopen er meerdere gesprekken om hem in december tot premier te laten benoemen.

BSW houdt vast aan hun voorstel om een onpartijdige regeringsleider te verkiezen. De linkse partijen waren bereid hierover te spreken, maar de CDU wijst het idee af. Zij leggen zich neer bij een AfD-regering en willen zich vanuit de oppositie 'constructief' opstellen.

Officieel zijn er tot nu toe alleen gesprekken met de BSW gevoerd. Die partij blijft tegelijk kritisch op de AfD. Zo klonk er onlangs verontwaardiging over uitspraken van Siegmund over investeringen in defensiebedrijven. Die zijn volgens hem nodig als "hulpmiddel bij remigratie". "Daarmee toont de AfD dat het niet wil regeren en wanhopig een uitweg zoekt via provocatie", reageerde BSW-voorzitter De Masi.

Siegmund lijkt daarnaast te hopen overlopers in de CDU, dat na de historische afstraffing intern verdeeld is. Huidig deelstaatpremier Schulze werd onlangs met een minimale meerderheid van één stem verkozen tot fractievoorzitter. De partij kent een conservatieve flank, die eerder opriep tot samenwerking met de AfD. Zij lijken vandaag voor de AfD'er gestemd te hebben.

Siegmund toont zich hoe dan ook vol zelfvertrouwen. Wat hem betreft kunnen ook zonder meerderheid delen van zijn omstreden regeringsplannen worden omgezet, zoals de asielplannen. "Voor veel plannen heb je het parlement helemaal niet nodig", zei hij gisteren overtuigd.