Prezes Święczkowski pod presją. Inspektorzy pracy w gmachu TK

Od zeszłego tygodnia w Trybunale Konstytucyjnym działają kontrolerzy Państwowej Inspekcji Pracy.

– Jest kontrola w zakresie przestrzegania prawa pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy. To standardowa kontrola, niczym nie różni się od kontroli w innych instytucjach publicznych – potwierdza nasze informacje rzecznik PIP Mateusz Rzemek. Podkreśla, że kontrola w TK była przeprowadzana także kilka lat temu.

O tym, na jakiej podstawie i z czyjego doniesienia do Trybunału weszła kontrola, rzecznik nie mówi, powołując się na procedury PIP. Ale jak słyszymy, doniesienie w tej sprawie złożyli niektórzy sędziowie, spośród których prezes TK nie dopuszcza do pełnienia obowiązków. – Takie zawiadomienie zostało złożone już jakiś czas temu – mówi nam jeden z sędziów.

Jak słyszymy, ten wariant był rozpatrywany w ramach koalicji od kilku miesięcy. Ostatecznie inspektorzy pojawili się w budynku Trybunału w czwartek. Kontrolę prowadzi mazowiecki Okręgowy Inspektorat Pracy.

Na ile skuteczna będzie kontrola?

Celem kontroli jest m.in. ustalenie stosunku pracy sędziów TK i wymuszenie na prezesie TK i urzędnikach TK nawiązania z nimi stosunku pracy.

Jak wynika z naszych rozmów z ekspertami od prawa pracy, inspektorzy mają do wyboru dwie ścieżki. Pierwsza to konwencjonalna, czyli jeśli inspektor dojdzie do wniosku, że prezes nie ma podstaw, by odmawiać sędziom zatrudnienia, może skierować do sądu pracy pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy.

– Pytanie, jak zachowa się sąd. Widzimy podział w sądach. Pytanie, czy sędzia uzna, że pozew jest zasadny, czy może oddali powództwo, zasłaniając się tym, że np. chodzi o sędziów, więc to nie jest klasyczna sprawa z dziedziny prawa pracy, tym bardziej że może się to rozbić o kwestię ślubowania – zauważa jeden z naszych rozmówców.

Wadą takiej ścieżki jest to, że rozstrzygnięcie, jeśli zapadnie, to zapewne dopiero w kolejnej kadencji.

Ale zdaniem naszych rozmówców PIP może jednak zaryzykować i skorzystać z nowej opcji. – Od 8 lipca inspekcja dostała nowe uprawnienia i może wydać decyzję o ustaleniu stosunku pracy – przekonuje jeden z rozmówców WP. To zmiana, która została wprowadzona, żeby walczyć z zatrudnieniem pozaetatowym: na umowy cywilnoprawne i B2B.

Jeśli inspektor stwierdzi, że pracownik zamiast w takiej formie powinien być zatrudniony na etacie, może wydać polecenie usunięcia naruszeń. Jeśli nie zostanie ono wykonane, ma do wyboru skierowanie sprawy do sądu albo wniosek do okręgowego inspektora pracy o wydanie decyzji administracyjnej o ustaleniu stosunku pracy. Od tej decyzji przysługuje odwołanie do sądu pracy.

Wątpliwe, czy w tym przypadku może zostać nadany rygor natychmiastowej wykonalności, ponieważ zgodnie z ustawą chodzi głównie o przypadki kobiet w ciąży czy pracowników w ochronnym okresie przed emeryturą.

– Wiadomo, że prezes Trybunału nie wykona decyzji i będzie się od niej odwoływał – zauważa rozmówca.

Na pewno działania inspektorów oznaczają większą presję na prezesa Trybunału, ale nasi rozmówcy zastanawiają się, na ile to działanie będzie skuteczne, czy nie okaże się, że jest powyżej możliwości PIP.

Gdy pytamy w PIP o szczegóły kontroli, słyszymy: – Kontrola jest na bardzo wczesnym etapie.

Gorący okres w TK

Kontrolerzy wkroczyli do TK w bardzo gorącym, jak się okazuje, okresie.

Interwencja prezesa TK nie oznacza, że uznaje Berka i czworo innych sędziów, którzy nie ślubowali przed prezydentem. Przeciwnie, nadal nie dopuszcza ich do orzekania, a zarówno on, jak i prezydent, który w środę po południu pojawił się w TK, podkreślają, że bez ślubowania w jego obecności nie ma mowy o uznaniu ich statusu.

A od jakiegoś czasu prokuratura prowadzi postępowanie w sprawie niedopuszczania sędziów do orzekania. Na tej podstawie szefowa kancelarii TK i szef straży trybunalskiej otrzymali zarzuty przekroczenia uprawnień, a prokuratura jako środek zapobiegawczy zakazała im zbliżania się do budynku TK.

W tej samej sprawie jest też zawiadomienie sędziego Sławomira Patyry w sprawie celowego omijania przepisów przez prezesa TK przy wyznaczaniu składów orzekających oraz manipulowania nimi pod określone tezy polityczne.