Oekraïense warenhuizen onder vuur, terwijl inwoners zich voorbereiden op winter

Christiaan Paauwecorrespondent Midden- en Oost-Europa

Rusland heeft het de laatste tijd niet alleen gemunt op Oekraïense energiecentrales, militaire objecten en flats. Steeds vaker is ook de economie van Oekraïne doelwit, met aanvallen op pakhuizen, distributiecentra, postkantoren en warenhuizen.

Zoals die van winkelgigant Epitsentr. De laatste paar dagen alleen al zijn er vier vestigingen vernietigd. Onder meer in Kyiv, waar meerdere ballistische raketten deze week neerkwamen op een winkelcentrum in het noorden van de stad.

Op de locaties die nog heel zijn, gaat het werk door. Operationeel directeur Maksim Sjeremet loopt in een Epitsentr tussen de grote schappen met tuingerei, elektronica en versieringen voor de feestdagen. "Het lijkt wel een nieuwe golf", stelt hij vast met wallen onder zijn ogen. Door alle aanvallen is hij zo druk dat hij nauwelijks heeft kunnen slapen.

De winkel heeft de werkwijze compleet moeten aanpassen door de oorlog, zegt Sjeremet. Goederen gaan niet meer via distributiecentra want die zijn ook vernietigd. Spullen blijven in vrachtwagens tot ze bij de winkel zijn afgeleverd.

Daardoor duurt het langer om producten te leveren en is het aanbod beperkter. Sjeremet wijst op bijna lege schappen waar wat gasbranders zijn opgesteld. Vroeger hadden ze gasbranders van tien verschillende merken, nu is het er maar een.

In Oekraïne denken ze dat Rusland met dit soort aanvallen het leven van inwoners compleet onmogelijk wil maken. Want juist in dit soort winkels slaan Oekraïners spullen in om zich voor te bereiden op de winter, bijvoorbeeld jerrycans, gasbranders en powerbanks. Ook vestigingen van bouwmarkt Dnipro M zijn aangevallen, waar onder meer generatoren te koop zijn.

Oekraïense inlichtingendiensten maakten onlangs Russische plannen buit voor aanvallen op steden zoals Kyiv komende winter. De documenten beschrijven een geplande campagne die grote gevolgen kan hebben voor de bevolking. Dan gaat het om aanvallen op de stroom- en warmtevoorziening, maar ook op de watervoorziening en de riolering.

Ondertussen heeft de relatie met president Trump de afgelopen weken een nieuw dieptepunt bereikt. Amerikaanse inlichtingen die nodig zijn om op tijd de bevolking te waarschuwen voor aanvallen, kwamen niet door. Inmiddels is dit wel weer hersteld.

Ook laten leveringen met onderscheppingsraketten voor Patriot-luchtverdedigingssystemen uit de VS op zich wachten. Daarnaast werd het gebruik van het Starlink-satellietsysteem, cruciaal voor de Oekraïense krijgsmacht, aan banden gelegd. President Zelensky ziet het allemaal als pogingen van Trump om druk te zetten op Oekraïne.

Inwoners van Kyiv zetten zich schrap voor wat de zwaarste winter tot nu toe kan worden. Zeker omdat Oekraïne niet genoeg luchtafweer heeft om het land te beschermen tegen de grootschalige, langdurige aanvallen met ballistische raketten en jetdrones.

Dat betekent ook dat de winkels van Epitsentr elk moment geraakt kunnen worden. Wanneer het luchtalarm afgaat, beweegt Sjeremet zich samen met de medewerkers en de klanten naar een schuilbunker naast het warenhuis. Er is een drone waargenomen in de buurt.

"Natuurlijk is de dreiging buitengewoon groot", zegt de operationeel directeur. "Elke dag staan we op en gaan we weer aan de slag. Wat vernield is, herstellen we. We kunnen zeker niet stil blijven zitten."

Sinds het begin van de grootschalige invasie zijn 23 locaties van Epitsentr vernietigd. Vooral winkelcentra, maar ook drie logistieke hubs en een tegelfabriek van het bedrijf. Op dit moment zijn nog 59 vestigingen open.

In de bunker schuilt de 39-jarige Anna met haar zoontje. Ze is bezig met de renovatie van haar huis, terwijl haar man aan het front dient. Het appartement is al voorbereid op de winter met een draagbare accu voor noodstroom en een campinggasstel, vertelt ze.

Anna komt graag bij Epitsentr. "Het zijn er steeds minder, jammer genoeg", zegt ze. "Maar het leven gaat door. Mensen willen blijven bouwen en wij ook. Als het kan, blijven we hier komen om te winkelen."