خانه آزادی: ایران در قعر جدول آزادی اینترنت

سازمان «خانه آزادی» (فریدام هاوس) در گزارش سالانه «آزادی اینترنت در سال ۲۰۲۶» اعلام کرده است که ایران با سقوط چهار امتیازی، به جمع کشورهای دارای کمترین آزادی اینترنت در جهان پیوسته است. این سازمان قطع ۸۸ روزه اینترنت ایران در جریان جنگ را طولانی‌ترین قطع سراسری اینترنت در دوره انتشار گزارش‌های خود توصیف کرده است.

بر اساس گزارش منتشرشده در پنجشنبه ۳۰مهر۱۴۰۵، امتیاز آزادی اینترنت ایران از ۱۳ به ۹ از مجموع ۱۰۰ امتیاز کاهش یافته است. ایران اکنون در کنار چین و میانمار، در پایین‌ترین جایگاه کشورهای بررسی‌شده قرار دارد.

خانه آزادی اعلام کرده است که آزادی اینترنت در جهان برای شانزدهمین سال پیاپی کاهش یافته و از میان ۳۸ کشور بررسی‌شده، وضعیت ۱۶ کشور بدتر و تنها هشت کشور بهتر شده است.

بخش مهمی از گزارش به قطع گسترده اینترنت ایران پس از آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل در اسفند۱۴۰۴ اختصاص دارد.

به نوشته این سازمان، جمهوری اسلامی دسترسی بخش عمده جمعیت کشور به اینترنت جهانی را برای حدود ۸۸ روز قطع کرد؛ اقدامی که هم‌زمان با حملات هوایی و موشکی، شهروندان را از دسترسی به اطلاعات و ارتباط با یکدیگر محروم کرد.

اگرچه محدودیت سراسری در اوایل خرداد۱۴۰۵ تا حدی کاهش یافت، خانه آزادی می‌گوید بیشتر شهروندان همچنان تنها به مجموعه محدودی از وب‌سایت‌ها دسترسی دارند.

این گزارش همچنین به قطع تقریبا کامل اینترنت برای حدود ۲۰ روز در جریان سرکوب اعتراضات دی۱۴۰۴ اشاره کرده است؛ اعتراضاتی که به نوشته این نهاد، هزاران کشته و حدود ۵۰ هزار بازداشتی بر جای گذاشت.

یکی دیگر از محورهای گزارش، گسترش «اینترنت طبقاتی» در ایران است؛ ساختاری که در آن دسترسی آزاد به اینترنت جهانی برای گروهی محدود فراهم است، اما بخش عمده شهروندان با محدودیت مواجه‌اند.

خانه آزادی همچنین از افزایش قیمت خدمات وی‌پی‌ان مورد حمایت حکومت و تلاش برای ایجاد اختلال در ارتباطات ماهواره‌ای استارلینک خبر داده است.

مقام‌های جمهوری اسلامی محدودیت‌های اینترنتی را با ضرورت تامین امنیت و مقابله با حملات سایبری توجیه می‌کنند.

در سوی دیگر جدول، استونی با ۹۱ امتیاز، کاستاریکا با ۸۶ و تایوان با ۷۸ امتیاز، آزادترین محیط‌های اینترنتی را در میان کشورهای بررسی‌شده دارند.

خانه آزادی در پایان نسبت به گسترش الگوی کنترل اینترنت در کشورهای اقتدارگرا هشدار داده و خواستار حمایت از ابزارهای مقابله با سانسور، اینترنت ماهواره‌ای و امنیت دیجیتال روزنامه‌نگاران و فعالان حقوق بشر شده است.