Podjadasz wieczorem lub w nocy? Przeczytaj to, zanim znowu otworzysz lodówkę

Opracowanie: Joanna Potocka Publikacja: Dzisiaj, 24 października (17:38)

Wieczorne podjadanie przed telewizorem lub późna kolacja tuż przed snem mogą mieć fatalne skutki dla naszego zdrowia. Najnowsze, szeroko zakrojone badania amerykańskich naukowców dowodzą, że nieregularne pory posiłków drastycznie obciążają nasz organizm. Okazuje się, że nawyk jedzenia późnym wieczorem zwiększa ryzyko stłuszczeniowej choroby oraz marskości wątroby aż o 30 procent. Eksperci ostrzegają, że kluczem do ochrony tego narządu jest nie tylko to, co kładziemy na talerzu, ale przede wszystkim – o której godzinie po to sięgamy.

Zaskakujące wyniki wielkich badań. Chodzi o stłuszczenie wątroby i jeden wieczorny nawyk /Shutterstock

Coraz więcej dowodów wskazuje na to, że nasz zegar biologiczny, czyli rytm dobowy organizmu, ma kluczowe znaczenie dla zdrowia. Naukowcy od dawna podkreślają, że zaburzenia tego rytmu – na przykład przez nieprzestrzeganie regularnych godzin snu czy posiłków – mogą prowadzić do wielu problemów zdrowotnych. Dotychczasowe badania powiązały późne podjadanie z wyższym ryzykiem otyłości i chorób serca.

W najnowszym badaniu, którego wyniki opublikowano na łamach „Clinical Gastroenterology and Hepatology”, naukowcy z Oregon Health & Science University przyjrzeli się zależności między godzinami spożywania posiłków a ryzykiem chorób wątroby. Analizą objęto około 200 tysięcy osób, głównie pracowników amerykańskiej służby zdrowia, uczestniczących w trzech długofalowych programach badawczych.

Zegar tyka, ryzyko rośnie. Niebezpieczny margines 30 procent

Wyniki analizy są niepokojące. Okazuje się, że osoby regularnie jedzące po kolacji lub już po położeniu się do łóżka, mają o 20–30 procent wyższe ryzyko wystąpienia stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD) lub marskości wątroby niż ci, którzy unikają późnych posiłków.

Jak podkreślił hepatolog dr Robert Wilechansky, główny autor badania:

„Jest to jedna z pierwszych analiz długoterminowych, która wyraźnie wskazuje na związek między spożywaniem posiłków późnym wieczorem a niekorzystnymi skutkami metabolicznymi i chorobami wątroby”.

Praca na nocną zmianę a zdrowie. Kto ucierpi najbardziej?

Szczególną uwagę naukowcy zwracają na osoby pracujące na nocnych zmianach. To właśnie one są najbardziej narażone na rozregulowanie rytmu dobowego, co w efekcie może prowadzić do otyłości, chorób serca, a także zwiększonego ryzyka chorób wątroby. Stłuszczenie wątroby, jak przypomina dr Wilechansky, dotyka nawet 30 procent populacji Stanów Zjednoczonych. Z tego powodu badacze podkreślają, jak ważne mogą być nawet niewielkie modyfikacje w porach spożywania posiłków.

Warto jednak zaznaczyć, że nie u każdej osoby ze stłuszczeniem wątroby rozwiną się poważne powikłania. 

Musimy też pamiętać, że wśród osób, u których rozwinęło się stłuszczenie wątroby, tylko niewielki odsetek zapada na poważne postacie tego schorzenia, takie jak marskość wątroby – zaznacza Wilechansky.

Gdy wątroba idzie spać. Jak oszukujemy wewnętrzny zegar

Dr Andrew McHill, współautor badania i ekspert w dziedzinie fizjologii snu, podkreśla, że wątroba jest szczególnie wrażliwa na zaburzenia rytmu okołodobowego. Doświadczenia na zwierzętach pokazały, że czas spożywania posiłków ma ogromne znaczenie dla metabolizmu. 

Raz po raz obserwujemy, że czas podejmowania różnych aktywności – czy to snu, jedzenia, czy ćwiczeń – naprawdę ma kluczowe znaczenie. Na przykład wykazaliśmy, że spożywanie posiłków w nocy – kiedy wewnętrzny zegar biologiczny sprzyja zasypianiu – ogranicza zdolność organizmu do efektywnego metabolizowania pokarmu, co z czasem może prowadzić do otyłości, cukrzycy, a także, jak wykazało najnowsze badanie, pogorszenia stanu zdrowia wątroby – komentuje McHill.

Prosty trik na zdrową wątrobę. Wystarczy przesunąć jeden posiłek

Naukowcy podkreślają, że uzyskane wyniki pochodzą z badań obserwacyjnych, opartych na samodzielnych deklaracjach uczestników dotyczących nawyków żywieniowych. Mimo to, już teraz planowane są kolejne, bardziej szczegółowe analizy, które pozwolą bezpośrednio monitorować sposób żywienia i jego wpływ na zdrowie wątroby.

Najważniejszy wniosek z badania jest taki, że ograniczenie spożycia kalorii do okresu na kilka godzin przed snem może przynieść korzyści zdrowotne – podsumowuje dr Wilechansky.

Warto więc, planując codzienny jadłospis, zwrócić uwagę nie tylko na to, co jemy, ale także – kiedy jemy. Nawet drobna zmiana w tej kwestii może mieć duże znaczenie dla naszego zdrowia.