„To konserwatorska sensacja”. Wyjątkowe secesyjne arcydzieło odkryte w Szczecinie

Podczas remontu 130-letniej kamienicy przy ul. Słowackiego w Szczecinie odsłonięto zapierające dech w piersiach secesyjne polichromie. Zdobienia, które przez dekady ukryte były pod warstwami farby i tynku, zachwycają motywami roślinnymi oraz niezwykłą postacią kobiety grającej na starożytnym instrumencie. Miejski Konserwator Zabytków określił odkrycie jako prawdziwą sensację.

Odkryta polichromia w kamienicy przy ul. Słowackiego 11 w Szczecinie (foto:Marcin Bielecki) /PAP

Zaczęło się od zwykłego remontu na Niebuszewie

W szczecińskiej dzielnicy Niebuszewo, podczas remontu klatki schodowej kamienicy z przełomu XIX i XX wieku, robotnicy natrafili na niecodzienny widok. Usunięcie jednej z warstw farby ujawniło fragmenty bogato zdobionych ścian. Po dalszych pracach konserwatorskich oczom specjalistów ukazały się wspaniale zachowane polichromie z motywami roślinnymi oraz wyjątkowa postać kobiety.

„Spod warstw farby ujawniła zjawiskową urodę”. Kim jest tajemnicza kobieta?

Jak relacjonuje Miejski Konserwator Zabytków w Szczecinie, Michał Dębowski, „spod warstw przemalowań swoją zjawiskową urodę ujawniła niezwykła postać. To zwiewna kobieta, w sukni i uczesaniu stylizowanymi à l'antique, grająca na aulosie, starożytnym instrumencie przypominającym flet”. Odkrytą postać nazwano „flecistką ze Słowackiego”, a całe znalezisko określono mianem konserwatorskiej sensacji.

90 procent oryginału. Unikalny skarb na klatce schodowej

Odkryte polichromie znajdują się na trzech kondygnacjach klatki schodowej oraz w przejeździe bramnym budynku. Prace konserwatorskie prowadzone są przez doświadczone specjalistki – Iwonę Obrocką i Dominikę Kuczkowską. Jak podkreśla Obrocka, „na tej klatce mamy zachowane, praktycznie w 90 procentach, ornamenty secesyjne”. Wyjątkowość odkrycia polega również na tym, że cała powierzchnia podbiegów i spoczników została zagospodarowana malowidłami. 

W przeciwieństwie do typowych zdobień spotykanych w szczecińskich kamienicach, gdzie ornamenty pojawiają się sporadycznie w narożnikach, tutaj mamy do czynienia z pełnymi obrazami secesyjnymi, które tworzą spójną, malarską kompozycję.

Kłosy, maki i ochrona przed złymi mocami

Malowidła zachwycają bogactwem detali – od wianków z szyszek, przez kłosy zbóż, maki, aż po kasztany. Każdy element został starannie dopasowany do szerokości sufitowych płycin, a całość wykonano z niezwykłą precyzją.

Wszystko bardzo starannie wykonane. Podkreślony jest kształt liści i kwiatów. Widać, że robił to profesjonalista, kreska jest ładnie prowadzona – ocenia Dominika Kuczkowska, która przez kilka tygodni mozolnie oczyszczała ściany z farby i wtórnych tynków.

Historycy i konserwatorzy już analizują symbolikę odkrytych motywów. Kwiaty maku i kasztany odpędzają złe moce. Można się doszukać takich znaczeń – zauważa Kuczkowska. Wizerunek kobiety być może upamiętnia konkretną osobę, choć równie dobrze mógł być wyrazem fantazji artysty.

Od niemieckiej Mühlenstraße do współczesności. Co dalej z kamienicą?

Kamienica przy ul. Słowackiego powstała na przełomie XIX i XX wieku. Do 1945 roku ulica nosiła nazwę Mühlenstraße, a w budynku mieszkał m.in. August Grohn, kierownik lokalnej szkoły. Dla historyków odkrycie polichromii to nie tylko okazja do przywrócenia dawnej świetności wnętrz, ale także impuls do zgłębienia dziejów tego miejsca.

Konserwatorki planują jeszcze „odkryć” część sufitu w przejeździe bramnym, gdzie pod nowym tynkiem również mogą kryć się cenne zdobienia. Zaplanowano także odtworzenie sztukaterii.