Politieke boodschap bij Kristallnachtherdenking: 'Rode Lijn-protest is anti-Israël'

In Amsterdam is de Kristallnacht herdacht, vandaag 88 jaar geleden. De voorzitter van het Centraal Joods Overleg (CJO), Chanan Hertzberger, koos in zijn toespraak voor een opmerkelijk politieke boodschap. Hij trok een direct verband met de Rode Lijn-demonstratie van gisteren.

Hertzberger bedankte Jetten dat hij niet is ingegaan "op de eisen van de organisatoren van de anti-Israël-demonstratie".

Bij de Rode Lijn-demonstratie tegen het Israël-beleid van de Nederlandse regering liepen gisteren volgens de organisatie zeker 200.000 mensen mee. Betogers stellen dat schendingen van het internationaal recht worden genormaliseerd en dat dat moet stoppen. Ze eisen onder meer dat militaire samenwerking met Israël wordt stopgezet. Door de kleur rood te dragen trokken de demonstranten figuurlijk een rode lijn.

Volgens Hertzberger komen de geëiste maatregelen er "direct of indirect op neer dat Israël van de kaart wordt geveegd".

'Genocideleugen'

In zijn toespraak zei Hertzberger dat het "te verwachten was dat de uitersten van het politieke spectrum de genocideleugen omarmen". Hij heeft het daarbij over het geweld in Gaza. Een onafhankelijke onderzoekscommissie van de Verenigde Naties concludeerde vorig jaar dat Israël in de Gazastrook genocide pleegt.

Volgens Hertzberger bepaalt een rechter of er in Gaza sprake is van genocide. "Niet demonstranten vol haat. Niet politici. Niet journalisten." Volgens de voorzitter worden "de Joden collectief verantwoordelijk gehouden".

"Wie worden er in Arnhem, in Groningen, in Amsterdam aangesproken op deze zogenaamde genocide? Wij. De Joden. In onze eigen stad. In onze straat. In de klas van onze kinderen. Wij worden uitgestoten en naar de marges van de samenleving geduwd", aldus de CJO-voorzitter.

In zijn toespraak trekt Hertzberger parallellen tussen de geschiedenis en nu. "Uiteindelijk is de vraag niet hoe vaak antisemitisme is veroordeeld, maar wat er daadwerkelijk is gedaan om het te bestrijden", is zijn slot.

Ook hield voor het eerst in tien jaar een Nederlandse premier een toespraak. Premier Jetten sprak van anti-Joodse gevoelens in Nederland. "Pogroms zijn van alle tijden en de les van de geschiedenis is dat geweld tegen Joden nooit ver weg is."

De premier benoemde dat antisemitisme "terug is van nooit weggeweest". Hij beschreef het als een smeulende veenbrand, met vlammen van haat die opnieuw oplaaien. "We zien en horen het terug in het publieke debat en op sociale media, in antisemitische uitingen die steeds vaker ongefilterd tot ons komen."

Hertzberger benadrukte in zijn toespraak het belang van de aanwezigheid van de minister-president, "zeker nu Joods leven in Nederland steeds meer onder druk staat".

In de dagen na de Kristallnacht in 1938 vluchtten duizenden Duitse Joden naar Nederland. Ze zochten naar een veilig heenkomen, zei Jetten. "De schrijnende waarheid is, de meesten deden dat tevergeefs."

Weerbaar tegen antisemitisme

In zijn speech zei Jetten dat hij een paar weken geleden een boek kreeg van een jonge man, met daarin het verhaal van zijn overgrootmoeder die de concentratiekampen overleefde. Hij citeert wat de man daarin schreef: "Dit is het verhaal van mijn overgrootmoeder die de kampen overleefde. Dankzij haar wilskracht ben ik er. Ik hoop dat mijn dochter hier in Nederland een toekomst heeft."

Jetten zei dat het nooit zo mag zijn dat de dochter van de man geen toekomst heeft in Nederland. Volgens hem heeft het kabinet geld vrijgemaakt voor de beveiliging van Joodse gebouwen en instellingen.

"Maar er ligt ook een bredere opdracht, omdat het tegengaan van antisemitisme meer moet zijn dan actie-reactie. (...) We moeten als samenleving weerbaarder worden tegen antisemitisme. We moeten ons ertegen wapenen. Ertegen blijven strijden."

Jetten zei dat het nodig is dat de Joodse gemeenschap zichtbaar blijft in de samenleving. Hij zegt dat hij een Delfts blauwe mezoeza, een gebedsrol in een kokertje, bij zijn voordeur heeft opgehangen. "Om te laten zien dat ik premier wil zijn van een land waarin Joods leven zichtbaar is."