Winnaar prestigieuze wetenschappelijke beeldwedstrijd gediskwalificeerd om AI

De winnaar van een prestigieuze wedstrijd voor beelden die met behulp van een microscoop zijn gemaakt is gediskwalificeerd. De spectaculaire winnende korte video van minuscule bewegende trilhaartjes in de luchtwegen van een kind bleek met kunstmatige intelligentie (AI) te zijn gemaakt.

Onderzoeker Ning Xu van de Tsinghua Universiteit in China had voor de Small World in Motion-wedstrijd een korte video ingestuurd waarop de trilhaartjes bewogen in de luchtwegen van een kind met de zeldzame erfelijke aandoening PCD. Bij die aandoening bewegen de microscopische trilhaartjes niet goed, waardoor onder meer slijm slecht wordt afgevoerd.

Direct nadat de winnaar was gekozen, ontstond scepsis over het filmpje in de wetenschappelijke wereld. Een Britse wetenschapper die al ruim 20 jaar onderzoek doet naar PCD, stelt bij de BBC(opent in nieuw venster) dat hij "onmiddellijk wist dat de video in scène was gezet". De cellen en trilhaartjes zien er in het filmpje "totaal anders uit dan die van PCD-patiënten", stelt Robert Hirst.

Anderen beschreven ook hoe in het filmpje cellen verschenen en verdwenen op een manier die niet voorkomt in de celbiologie. Ook ontdekten mensen in de bronbestanden watermerken die aan met AI-gemaakte filmpjes worden toegevoegd.

Maker Xu ontkende dat de beelden nep zijn. Hij stelde alleen kunstmatige intelligentie te hebben gebruikt "om kenmerken in de gereconstrueerde grijsschaalafbeeldingen te onderscheiden en te visualiseren", meldt nieuwssite Ars Technica.

Nikon, de organisator van de wedstrijd, startte een onderzoek en concludeerde dat de video inderdaad niet voldeed aan de regels van de wedstrijd. De winnaar is nu de Vietnamees Nam Nhat Nguyen, die een kleine rondworm en een eencellig organisme in beeld bracht.

Sinds de opmars van AI komt het vaker voor dat bij een foto- en videocompetitie mensen ongeoorloofd gebruikmaken van kunstmatige intelligentie. Zo werd een Duitse kunstenaar die in 2023 de Sony World Photography Award won gediskwalificeerd nadat bleek dat zijn foto(opent in nieuw venster) volledig met AI was gemaakt, terwijl de jury dacht dat de basis wel echt was. Kunstenaar Boris Eldagen had het gebruik direct toegegeven nadat hij de prijs ontving. Hij stelde daarmee een discussie op gang te willen brengen over de toekomst van fotografie.

Maar het kan soms ook de andere kant op 'misgaan'. Zo werd een fotograaf in 2024 gediskwalificeerd die een foto inzond van een flamingo bij een fotowedstrijd met een categorie voor AI-beelden. Fotograaf Miles Astray overtrad de regels moedwillig. "Ik realiseerde me dat ik het kon omdraaien zoals alleen een mens dat kan door een echte foto in te zenden voor een AI-wedstrijd. Natuurlijk koos ik bewust voor een foto die zo surrealistisch en ongelooflijk is", stelde hij.