Activist en vakbondsleider Dolores Huerta (96) overleden, vrouw achter slogan Obama

De invloedrijke Amerikaanse vakbondsleider en feminist Dolores Huerta is woensdag in haar woning in Bakersfield, Californië, overleden aan de gevolgen van kanker. Ze werd 96 jaar oud.

Huerta stond bekend als een van de meest invloedrijke vakbondsleiders, iconen van de burgerrechtenbeweging en feministische activisten van het land. Haar Spaanstalige slogan was "Sí, se puede!", vrij vertaald "Ja, het kan!". Een symbool van haar overtuiging dat mensen die in actie komen, daadwerkelijk verandering kunnen bewerkstelligen. De zin werd later wereldberoemd dankzij de Engelstalige variant "Yes, we can" van Obama.

Ze ontving talloze onderscheidingen tijdens haar carrière, waaronder de Presidential Medal of Freedom. De toenmalige president Obama omschreef haar bij de uitreiking van deze hoogste Amerikaanse burgeronderscheiding in 2012 als een vasthoudende leider. Hij gaf ook aan blij te zijn dat hij haar slogan mocht gebruiken voor zijn verkiezingscampagne in 2008. "Ik ben blij dat ze me er zo makkelijk mee liet wegkomen, want met Dolores valt niet te spotten."

Leider van landarbeiders

Huerta werd in 1930 geboren als Dolores Clara Fernandez in Dawson, New Mexico. Haar vader was mijnwerker en vakbondsactivist die een zetel wist te bemachtigen in het parlement van de staat. Na de scheiding van haar ouders verhuisde haar moeder met haar en haar broers naar Californië.

Door haar vroege inzet voor burgerrechten kwam Huerta in contact met César Chávez. In 1962 richtten zij de National Farm Workers Association op, die later zou uitgroeien tot de United Farm Workers of America. Jarenlang was zij een van de belangrijkste leiders en onderhandelaars.

De doorbraak van Huerta en Chávez kwam toen ze Filipijnse plukkers mobiliseerden voor wat de vijf jaar durende 'Delano-druivenstaking' zou worden. Samen onderhandelden ze over collectieve arbeidsovereenkomsten en contracten met grote landbouwbedrijven. Ze dwongen baanbrekende zorgregelingen en secundaire arbeidsvoorwaarden af voor landarbeiders.

Dit jaar onthulde Huerta dat ze in de jaren zestig seksueel is misbruikt door Chávez. Hieruit kwamen twee kinderen voort die door anderen werden opgevoed. Ze had dit geheim zestig jaar lang voor zich gehouden, ook lang nadat haar misbruiker in 1993 overleed.

Na haar onthulling werd de naam van Chávez verwijderd van de feestdag die voorheen een bron van trots was voor de Spaanstalige gemeenschap in meerdere staten. Een bord bij het César Chávez Park in Denver werd bedekt met een zeildoek. Iemand plaatste er een handgemaakt bord overheen met de tekst "Dolores Huerta Park".

Erfenis van rechtvaardigheid

Ook toen ze al ruim negentig gepasseerd was nam Huerta nog deel aan protesten en moedigde ze activisten aan om zich te blijven uitspreken over thema's als racisme, armoede en vrouwen- en LGBTQ+-rechten.

"We willen onze kinderen een erfenis van rechtvaardigheid meegeven. Geen juwelen, bezittingen of geld, want daar gaan ze alleen maar over ruziën", zegt ze in de documentaire uit 2025. "Het belangrijkste is dus om hun de liefde voor rechtvaardigheid mee te geven; dat is volgens mij het mooiste geschenk dat we iemand kunnen nalaten."