Europa krijgt mogelijk derde gevechtsvliegtuig van de zesde generatie nu Duitsland samenwerking met Zweden en Spanje onderzoekt

• Duitsland zoekt een nieuwe partner voor 6de-generatie gevechtsvliegtuigen na de mislukking van het FCAS-project.
• GCAP biedt efficiëntie, maar vormt een bedreiging voor de Duitse industriële autonomie en leiderschap.
• Een nieuwe coalitie met Spanje en Zweden belooft gelijkwaardigheid, ondanks een tragere inzet.

Europa zou binnenkort wel eens drie afzonderlijke initiatieven voor gevechtsvliegtuigen van de zesde generatie kunnen tellen. Na het mislukken van het Future Combat Air System (FCAS) in juni 2026 als gevolg van conflicten tussen het Franse Dassault Aviation en Airbus, is Duitsland op zoek naar een nieuwe strategische partner. Berlijn weegt momenteel twee belangrijke opties af: toetreden tot het bestaande Global Combat Air Program (GCAP) of een nieuwe samenwerking aangaan met Spanje en Zweden.

Global Combat Air Program

Het Verenigd Koninkrijk, Italië en Japan hebben zich open opgesteld voor toetreding van Duitsland tot het GCAP. Toch wijzen interne beoordelingen binnen het Duitse ministerie van Defensie erop dat het opzetten van een nieuw samenwerkingsverband een lucratiever pad is.

Dit standpunt wordt gesteund door Airbus, dat al verkennende gesprekken heeft gevoerd met het Zweedse Saab. Michael Schoellhorn van Airbus heeft de technische expertise van Saab op het gebied van vliegtuigproductie benadrukt als een belangrijke troef, hoewel hij openstaat voor het GCAP als Duitsland een dominante leidende rol en een aanzienlijk deel van de industriële werkbelasting kan veiligstellen.

Nadelen van GCAP

Toetreding tot het GCAP brengt voor Berlijn verschillende diplomatieke en technische hindernissen met zich mee. Japan zou naar verluidt aarzelen om nieuwe leden toe te laten, uit vrees dat heronderhandelingen over het projectkader de levering van een vervanging voor zijn F-2-straaljagers zouden vertragen.

Bovendien bestaat er bezorgdheid over de Britse dominantie. Duitse functionarissen, die zich de wrijvingen met BAE Systems tijdens het Eurofighter-project herinneren, vrezen dat het Verenigd Koninkrijk voorrang zou kunnen geven aan zijn eigen export en het delen van technologie zou kunnen beperken, waardoor Duitsland mogelijk zou worden gedegradeerd tot een ondergeschikte partner met weinig invloed op de architectuur van het vliegtuig.

Tegenstrijdige operationele behoeften

Ook operationele verschillen bemoeilijken een GCAP-fusie. Het GCAP-ontwerp is afgestemd op maritieme omgevingen, terwijl Duitsland behoefte heeft aan een op het vasteland gestationeerd continentaal vliegtuig, vergelijkbaar met de F-35A.

Bovendien hebben de bestaande partners uiteenlopende doelstellingen. Japan streeft naar een snelle vervanging van zijn vloot, terwijl het Verenigd Koninkrijk en Italië zich richten op een complex ‘systeem van systemen’ waarbij zwermen drones betrokken zijn.

Nieuwe Europese coalitie

Een partnerschap tussen Duitsland, Spanje en Zweden biedt daarentegen vanaf het begin de belofte van een gelijkwaardige positie en gezamenlijke besluitvorming. Door samen te werken met Saab en de Gripen E als basis te gebruiken, zou Duitsland ervoor kunnen zorgen dat het vliegtuig voldoet aan de Europese continentale behoeften en de voordelen voor de eigen industrie maximaliseren. Het betrekken van Spanje zou Airbus extra stabiliteit en invloed opleveren.

Vanaf nul beginnen is echter niet zonder risico’s. De partners zouden vanaf het begin moeten onderhandelen over financiering, intellectueel eigendom en bestuur, waardoor de inzet van het vliegtuig waarschijnlijk zou worden uitgesteld tot eind jaren 2030. Ook bestaat het risico dat dezelfde geschillen over leiderschap en werkverdeling die het FCAS-project ten val brachten, zouden kunnen ontstaan tussen Airbus en Saab.

Uiteindelijk moet de Duitse regering kiezen tussen de efficiëntie van deelname aan een geavanceerd programma in een ondergeschikte rol of de autonomie van het leiden van een nieuw, zij het risicovoller en trager, Europees consortium. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!