Czytaj jak najwięcej. W każdym wieku

Czytanie dla przyjemności to klucz do zdrowia psychicznego, lepszej kondycji mózgu i dłuższego życia bez demencji. Najnowsze badania przeglądowe naukowców z Uniwersytetu Cambridge potwierdzają, że oddawanie się lekturze przynosi korzyści w każdym wieku. Od poprawy samopoczucia, przez rozwój empatii, aż po zmniejszenie ryzyka demencji, regularne sięganie po książki może znacząco wpłynąć na poprawę jakość życia. Eksperci apelują, by zachęcać do czytania zarówno dzieci, jak i osoby starsze, podkreślając, że na przygodę z książką nigdy nie jest za późno.

zdjęcie poglądowe /Shutterstock

Zespół badawczy pod kierunkiem prof. Barbary Sahakian i dr Christelle Langley z Wydziału Psychiatrii Uniwersytetu Cambridge przeanalizował dostępne dane naukowe dotyczące wpływu czytania na zdrowie psychiczne i funkcje poznawcze. Wyniki opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Psychological Medicine” jednoznacznie wskazują, że czytanie - niezależnie od formy czy gatunku - wspiera rozwój mózgu, poprawia pamięć, koncentrację oraz zdolności językowe.

Naukowcy: Czytanie poprawia pracę mózgu

Badaczki zwracają uwagę, że regularne czytanie może prowadzić do zmian w strukturze mózgu. Obserwuje się m.in. zwiększenie objętości i grubości kory mózgowej w obszarach odpowiedzialnych za przetwarzanie języka, uczenie się, regulację emocji oraz funkcje wykonawcze. Dodatkowo, czytanie wzmacnia połączenia nerwowe, co przekłada się na lepszą komunikację między różnymi częściami mózgu.

Szczególnie istotne są efekty czytania dla najmłodszych. Badania przeprowadzone na ponad 10 tysiącach dzieci wykazały, że te, które już od wczesnych lat sięgały po książki dla przyjemności, osiągały lepsze wyniki w nauce, miały wyższą sprawność pamięciową i lepszą zdolność koncentracji, a także rzadziej zgłaszały problemy ze zdrowiem psychicznym. Co więcej, dzieci te prowadziły zdrowszy styl życia,  lepiej spały i spędzały mniej czasu przed ekranami  komputerów, czy smartfonów. Eksperci podkreślają, że kluczowe jest znalezienie odpowiedniej formy czytania, która zainteresuje młodego czytelnika. Może to być zarówno powieść, jak i komiks, książka nawiązująca do ulubionego programu telewizyjnego czy gry komputerowej. Ważne, by czytanie kojarzyło się z przyjemnością, a nie z obowiązkiem.

Dlaczego warto czytać?

Korzyści z czytania nie kończą się w dzieciństwie. Dla dorosłych i osób starszych książki są nie tylko źródłem wiedzy, ale również skutecznym narzędziem walki ze stresem. Aż 38 procent dorosłych wskazuje czytanie jako najlepszy sposób na relaks, skuteczniejszy choćby niż picie wina czy gorąca kąpiel. Już pięć minut lektury może obniżyć poziom stresu o 20 proc., poprawić koncentrację i poczucie więzi społecznej. Co istotne, regularne czytanie może opóźnić procesy starzenia się mózgu. Badania na grupie blisko 5,5 tysiąca osób powyżej 55. roku życia wykazały, że osoby aktywnie czytające rzadziej zapadały na demencję i chorobę Alzheimera. Czytanie gazet, czasopism czy książek wiązało się z aż 33-procentowym spadkiem ryzyka rozwoju tych schorzeń.

Naukowcy podkreślają również wartość czytania w grupie. Kluby książki czy wspólne czytanie z dziećmi nie tylko wzmacniają więzi społeczne, ale także przynoszą dodatkowe korzyści zdrowotne. Uczestnictwo w takich grupach może przeciwdziałać poczuciu osamotnienia, szczególnie u osób starszych, a także wspierać procesy poznawcze i obniżać ryzyko demencji. Naukowcy apelują do władz o jak najwięcej działań promujących czytanie. To inwestycja, która zwraca się przez całe życie, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym.