"Stoimy w obliczu zagrożenia". Szwajcaria szykuje się do referendum

• Ukraina nie znalazła się na liście 36 państw, do których eksport broni mógłby zostać ułatwiony.
• Zmiana przepisów objęłaby m.in. niemiecką firmę Rheinmetall, francuską grupę Thales oraz producenta broni strzeleckiej SIG Sauer.
• Szwajcarski sektor zbrojeniowy zatrudnia ok. 14 tys. osób, a w 2025 r. wyeksportował uzbrojenie o wartości ok. 1,15 mld dolarów.
• Według SIPRI Szwajcaria była w ostatnich 10 latach 17. największym eksporterem broni na świecie.

Kampania przed referendum zaplanowanym na 29 listopada koncentruje się na przyszłości szwajcarskich regulacji eksportowych. Projekt zakłada możliwość sprzedawania uzbrojenia do 36 zachodnich państw także wtedy, gdy uczestniczą one w konfliktach zbrojnych. Na liście nie uwzględniono Ukrainy.

Drugim istotnym elementem reformy byłoby zniesienie obowiązku podpisywania przez importerów deklaracji, że nie przekażą szwajcarskiego uzbrojenia dalej. Zwolennicy zmian argumentują, że obecne zasady ograniczają możliwości współpracy z państwami NATO. Państwa te chcą zachować możliwość przekazywania sobie broni w razie ataku na Sojusz.

Poseł Partii Centrum Reto Nause ocenił, że obowiązujące prawo nie odpowiada sytuacji międzynarodowej. – Stoimy w obliczu zagrożenia na skalę, jakiej nie widzieliśmy od czasów II wojny światowej – powiedział cytowany przez agencję Reuters.

Neutralność Szwajcarii a dostawy uzbrojenia

Przeciwnicy liberalizacji twierdzą, że nowe przepisy mogłyby osłabić tradycyjną neutralność Szwajcarii. Ich zdaniem kraj nie powinien ułatwiać dostaw broni państwom uczestniczącym w konfliktach, nawet jeśli należą one do zachodnich struktur bezpieczeństwa.

Poseł lewicowych socjaldemokratów Fabian Molina ostrzegł, że szwajcarski sprzęt mógłby trafiać do stron konfliktów. – W przyszłości szwajcarski sprzęt wojskowy mógłby w niektórych przypadkach trafiać do państw będących stronami konfliktu – cytuje go Reuters. – Byłoby to naruszeniem neutralności – stwierdził.

Podobne stanowisko przedstawiła Mirjam Hostetmann, przewodnicząca młodzieżówki socjaldemokratów. Według niej złagodzenie regulacji zwiększyłoby ryzyko wykorzystywania szwajcarskiej broni w wojnach domowych oraz przez autorytarne rządy. – Iluzją jest przekonanie, że więcej broni zagwarantuje więcej pokoju – oświadczyła. Dodała, że na zmianach zyskałby przede wszystkim przemysł zbrojeniowy.

Producenci obawiają się o przyszłość sektora

Reforma ma znaczenie także dla firm działających w Szwajcarii. Wśród przedsiębiorstw, których dotyczyłyby nowe zasady, wymieniane są Rheinmetall, produkujący w tym kraju systemy obrony przeciw dronom, francuska grupa Thales oraz wytwarzający broń strzelecką SIG Sauer. Zmiany objęłyby również ponad 100 innych firm.

Dane Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem pokazują skalę sektora. W ciągu ostatniej dekady Szwajcaria zajmowała 17. miejsce wśród największych eksporterów broni na świecie. W 2025 r. wartość eksportu wyniosła ok. 1,15 mld dolarów, a branża zatrudniała ok. 14 tys. osób.

Matthias Zoller, sekretarz generalny Szwajcarskiego Stowarzyszenia Lotnictwa, Bezpieczeństwa i Obrony, uważa, że wynik referendum przesądzi o dalszym funkcjonowaniu branży. – To decydująca kwestia, chodzi naprawdę o to, czy szwajcarski przemysł zbrojeniowy przetrwa, czy upadnie – powiedział Reutersowi.

Jego zdaniem utrzymanie bardzo restrykcyjnych zasad mogłoby skłonić producentów do przenoszenia działalności za granicę. Zoller argumentował również, że przy całkowitym zamknięciu zagranicznych rynków Szwajcaria mogłaby znaleźć się na końcu kolejki po nowe systemy uzbrojenia, a nawet komponenty kupowane od innych państw.