'Veel datacenters in Nederland houden water- en stroomverbruik geheim'

Veruit de meeste datacenters houden informatie over hun milieubelasting geheim. Dat meldt Trouw(opent in nieuw venster). Ze zijn wettelijke verplicht daarover te rapporteren, maar veel bedrijven doen dat niet. Bij andere bedrijven ontbreken belangrijke gegevens over het water- en stroomgebruik.

Datacenters zijn de afgelopen jaren steeds belangrijker geworden. Alles wat in de cloud wordt gezet, staat daar opgeslagen, van foto's en documenten tot software. Zeker nu AI-toepassingen veel extra capaciteit nodig hebben, neemt het aantal bedrijfspanden met servers snel toe. En daarmee ook het gebruik van elektriciteit om te kunnen draaien en water om de duizenden servers te koelen.

Hoe hoog de milieubelasting is, blijft grotendeels geheim. Onderzoeksjournalisten van platform Lighthouse Reports begonnen daarom een onderzoek, samen met Trouw en andere Europese media. Ze deden een jaar lang pogingen om de gegevens voor Europa boven tafel te krijgen. Daarbij deden ze een beroep op openbaarheid van bestuur, maar tot nu leverde dat geen resultaat op.

Uit cijfers die wel beschikbaar zijn, blijkt dat de milieubelasting stijgt. Het CBS becijferde dat de levering van elektriciteit aan datacenters in Nederland in 2024 was gegroeid naar 5,1 miljard kilowattuur. Dat staat gelijk aan 4,6 procent van het landelijke stroomverbruik en het is bijna een verdubbeling in vijf jaar tijd. Intussen zorgt een gebrek aan stroomcapaciteit voor wachtlijsten voor bedrijven, instellingen en woonwijken. Cijfers over 2025 zijn er niet.

Uit cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) kwam deze zomer naar voren dat alleen al het grootste datacenter van Microsoft in Nederland 1 procent van het landelijke stroomverbruik gebruikt, meldt Trouw. Daarbij gaat het wel om hernieuwbare energie. Google, dat in Nederland twee grote datacenters heeft, geeft geen openbare informatie.

Datacenters zullen in 2030 10 tot 15 procent van de Nederlandse stroom verbruiken, verwacht netbeheerder Tennet.

Over watergebruik is ook niet veel bekend. In Nederland is dat vermoedelijk maar zo'n 0,1 procent van het totale gebruik. In veel Europese landen is het een groter probleem, omdat watergebruik door klimaatverandering steeds urgenter wordt. Er ontstaan vaker langere periodes van droogte en waterschaarste.

Mede om de impact te kunnen meten moeten datacenters hun energie- en watergebruik doorgeven aan de EU, maar in de praktijk zijn die gegevens dus vaak niet beschikbaar. Het onderzoekscollectief begint daarom een speciale procedure op basis van het Verdrag van Aarhus om de gegevens te verkrijgen. Dat verdrag garandeert burgers toegang tot milieugegevens. Het is door alle EU-landen ondertekend.