واکنش‌های شهروندان به اعتراض‌ها در فرانسه؛ از «کارما» تا یادآوری انقلاب ۵۷

شهروندان در پاسخ به سوال ایران‌اینترنشنال در اینستاگرام درباره اعتراضات فرانسه، این رویداد را فرصتی برای بازخوانی نقش تاریخی این کشور در تحولات ایران، به‌ویژه انقلاب سال ۱۳۵۷ دانستند. کنایه به مواضع دیپلماتیک دولت‌ها و استفاده از واژه «کارما» نیز از مضامین برجسته این واکنش‌هاست.

بررسی نزدیک به سه هزار کامنت ثبت‌شده زیر پست این پرسش، نشان می‌دهد برای شمار قابل توجهی از شهروندان، رویدادهای فرانسه با تجربه سیاسی و تاریخی ایران تفسیر می‌شود.

از خاطره انقلاب ۵۷ و انتقاد از سیاست‌های غرب تا نارضایتی از واکنش‌های بین‌المللی به سرکوب معترضان ایرانی، موضوع اصلی بسیاری از پاسخ‌ها نه صرفا اعتراض‌های فرانسه، بلکه رابطه پرتنش میان تجربه ایرانیان و سیاست‌های کشورهای غربی است.

در این میان، طنز و کنایه به ابزاری برای بیان خشم، اعتراض و بازخوانی گذشته تبدیل شده است.

شماری از مخاطبان نیز بر حق اعتراض، تفاوت شرایط سیاسی فرانسه و ایران و امکان اعتراض بدون مواجهه با سرکوب مرگبار در کشورهای آزاد تاکید کرده‌اند.

فرانسه و انقلاب ۵۷؛ گذشته‌ای که فراموش نشده است

یکی از محورهای پررنگ در نظرات شهروندان، یادآوری اقامت روح‌الله خمینی در فرانسه در ماه‌های منتهی به انقلاب ۱۳۵۷ و نقش این کشور در تحولات آن دوره است.

بسیاری از پاسخ‌دهندگان، ناآرامی‌های فرانسه را با اشاره به همان تجربه تاریخی تفسیر کرده‌اند و معتقدند این کشور اکنون با پیامد سیاست‌هایی مواجه شده که پیش‌تر در قبال ایران در پیش گرفته بود.

مخاطبی نوشت: «فرانسه باید چوب چندین دهه حمایت از گروه‌های تندرو، از جمله اسلام‌گرایان، چپ‌ها و کمونیست‌ها را بخورد.»

مخاطب دیگری با اشاره به انقلاب در ایران گفت: «اعتراضات در فرانسه دقیقا تداعی‌کننده سال ۵۷ در ایران است.»

شهروندان در پیام‌های خود بارها از عبارت‌هایی مانند «بوی گل و سوسن و یاسمن آید …»، وعده آب و برق مجانی و حتی پیشنهاد کنایه‌آمیز تشکیل جمهوری اسلامی در فرانسه، استفاده کردند.

بحران در فرانسه و مساله «کارما»

واژه «کارما» یکی از پرتکرارترین تعابیر در میان پاسخ‌های مخاطبان بوده است.

شماری از کاربران، اعتراض‌ها و ناآرامی‌های فرانسه را نوعی بازگشت پیامدهای سیاست‌های گذشته این کشور توصیف کرده‌اند.

برخی نیز بدون اشاره به جزییات اعتراض‌ها، آشکارا از بروز بحران در فرانسه ابراز خرسندی کرده‌اند.

شهروندی نوشت: «زمین گرد است؛ عذاب ۴۷ ساله ما نصیب آن‌ها می‌شود.»

مخاطب دیگری گفت: «وقتی واکنش‌ها در مقابل جنایت‌های جمهوری اسلامی فقط در حد حرف، بیانیه و ابراز نگرانی باشد، همه دنیا باید نتیجه‌اش را ببینند.»

این واکنش‌ها نشان می‌دهند بخشی از ابراز خوشحالی‌ها، بیش از آنکه ناشی از حمایت از مطالبات معترضان فرانسوی باشد، بازتاب خشم انباشته نسبت به سیاست‌های دولت‌های غربی در قبال جمهوری اسلامی است.

کنایه به ادبیات دیپلماتیک غرب: عمیقا نگرانیم!

بخش دیگری از نظرات، با استفاده از ادبیات رسمی دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی به‌ویژه در مواجهه با کشتارها و سرکوب‌های حکومت در ایران نوشته شده است.

عبارت‌هایی مانند «ابراز نگرانی می‌کنیم»، «از طرفین می‌خواهیم خویشتن‌داری کنند»، «اتفاقات را با دقت زیر نظر داریم» و «مسائل داخلی کشور خودشان است»، بارها در پاسخ‌ها تکرار شده‌اند.

شهروندی نوشت: «ما اتفاقات فرانسه را با دقت زیر نظر داریم. به نظر می‌رسد هنوز آماده دموکراسی نیستند.»

کاربر دیگری گفت: «من مطمئنم سازمان ملل از این اوضاع اعلام نگرانی کرده و از طرفین خواسته خویشتن‌داری کنند.»

استفاده کنایه‌آمیز از این تعابیر، نقدی به واکنش‌های دیپلماتیک دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی در برابر سرکوب اعتراض‌ها در ایران است که اغلب به صدور بیانیه و ابراز نگرانی محدود می‌مانند.

مهاجرت، اسلام‌گرایی و آینده اروپا

بخشی از پاسخ‌دهندگان نیز اعتراض‌های فرانسه را به سیاست‌های مهاجرتی این کشور، حضور جریان‌های اسلام‌گرا و گسترش افراط‌گرایی در اروپا مرتبط دانسته‌اند.

در این گروه از کامنت‌ها، نگرانی از آینده جوامع اروپایی با انتقاد از سیاست‌های دولت فرانسه در قبال مهاجرت و گروه‌های مذهبی و سیاسی پیوند خورده است.

در مقابل، برخی مخاطبان به تفاوت بنیادین امکان اعتراض در فرانسه و ایران اشاره کرده‌اند.

یکی از کاربران پرسید: «چرا جوان‌های فرانسوی می‌توانند بعد از اعتراض‌ها به خانه‌هایشان برگردند؟»

این پرسش، در میان انبوه واکنش‌های طنزآمیز، توجه را به تفاوت پیامدهای اعتراض در دو کشور و تجربه ایرانیان از برخورد امنیتی با معترضان جلب می‌کند.

در ایران اعتراضات یک دهه اخیر، حتی در مورد مسائل معیشتی و صنفی، با سرکوب‌هایی خونین و خشونت‌بار مواجه شده است.

ایران‌اینترنشنال پیش‌تر اعلام کرد دست‌کم ۳۶ هزار و ۵۰۰ ایرانی در جریان اعتراضات دی که بزرگ‌ترین قتل‌عام خیابانی تاریخ ایران تاکنون است، کشته شده‌اند.

شهروندی در همین زمینه نوشت: «با این همه اعتراض و تخریب در فرانسه، فقط یک نفر، آن هم در اثر حمله قلبی درگذشته. در ایران طی دو روز نزدیک به ۴۰ هزار نفر را کشتند بعد جمهوری اسلامی از نقض حقوق بشر در فرانسه انتقاد می‌کند.»