Co ze związkami partnerskimi? Sejmowa komisja za odrzuceniem weta

• Prezydent odmówił podpisania obu ustaw w połowie lipca.
• Projekt przewidywał możliwość dołączenia do umowy aneksu z testamentami obu stron.
• W badaniu SW Research z czerwca 2026 r. 47,8 proc. ankietowanych chciało podpisu prezydenta, a 14,3 proc. było przeciw.

Ustawy, które wcześniej przeszły przez Sejm i Senat, tworzą pierwszą w historii regulację dla par żyjących poza małżeństwem, w tym jednopłciowych. Rząd zaproponował, by dwie osoby pełnoletnie zawierały przed notariuszem umowę porządkującą najważniejsze sprawy codziennego życia.

Przepisy miały objąć m.in. ustrój majątkowy, obowiązek alimentacyjny, prawo do wspólnego mieszkania, dostęp do informacji medycznej i kwestie pochówku.

Dlaczego prezydent zawetował ustawę

Podczas posiedzenia komisji szef gabinetu prezydenta Paweł Szefernaker tłumaczył, że główną przyczyną weta są wątpliwości konstytucyjne, zwłaszcza związane z art. 18 chroniącym instytucję małżeństwa. Przypominał, że prezydent deklarował gotowość rozmowy o rozwiązaniach odpowiadających na realne problemy obywateli, ale nie chce regulacji, która stałaby się alternatywą dla małżeństwa.

– Elementy projektu przekraczały czerwoną linię wyznaczoną przez konstytucyjną ochronę małżeństwa – mówił, wskazując m.in. wspólność majątkową, wspólne rozliczenie PIT i ulgi podatkowe.

Barbara Socha, doradczyni prezydenta, przekonywała z kolei, że umowa o wspólnym pożyciu dawałaby przywileje zbliżone do małżeńskich, ale bez takich samych obowiązków. Zwracała uwagę, że projekt nie wprowadzał obowiązku alimentacyjnego i pozwalał na jednostronne rozwiązanie umowy.

– Na tym polega zagrożenie dla małżeństwa, że jeżeli stwarzamy instytucję, która niesie za sobą te same przywileje, ale nie wymaga takich samych zobowiązań, to racjonalność zawierania małżeństwa maleje – powiedziała.

Co zmieniłaby ustawa o związkach partnerskich

Pełnomocniczka rządu ds. równości Katarzyna Kotula odpowiadała, że ustawa nie zmienia definicji małżeństwa i nie odbiera małżonkom żadnych praw. Według niej przepisy miały uporządkować sprawy majątkowe, podatkowe, spadkowe i medyczne osób, które dziś państwo traktuje jak obce. Wiceminister Sebastian Gajewski dodawał, że samymi umowami notarialnymi nie da się uregulować części kluczowych kwestii zabezpieczenia społecznego, takich jak renta rodzinna, zasiłek pogrzebowy czy odszkodowanie po śmiertelnym wypadku przy pracy.

Wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zobowiązują Polskę do uznania praw par jednopłciowych, a Narodowy Spis Powszechny z 2021 r. pokazał spadek liczby rodzin o 800 tys. i wzrost liczby związków nieformalnych z 316,5 tys. w 2011 r. do 552,8 tys. w 2021 r.