Trump zapowiada koniec pomocy finansowej USA dla Izraela

Opracowanie: Jan Matoga Publikacja: Dzisiaj, 3 listopada (16:14)

Donald Trump oświadczył, że uzgodnił z premierem Izraela Benjaminem Netanjahu zakończenie amerykańskiej pomocy dla Izraela z końcem 2026 roku. Prezydent USA nie sprecyzował jednak, których elementów wsparcia ma dotyczyć decyzja. Obowiązujące porozumienie o pomocy wojskowej przewiduje finansowanie do 2028 roku.

Benjamin Netanjahu i Donald Trump na plakacie propagandowym (fot. JACK GUEZ) /AFP/East News

Trump mówił o porozumieniu we wtorek, w rozmowie telefonicznej ze stacją Fox News. Jak relacjonował, decyzja miała zostać podjęta wspólnie z izraelskim premierem.

Jeśli chodzi o płacenie Izraelowi, to Bibi i ja zawarliśmy umowę: dawaliśmy Izraelowi 4 miliardy dolarów rocznie, a kilka miesięcy temu zawarliśmy umowę, że przestaniemy dawać im pieniądze. Oni nie mają nic przeciwko – powiedział Trump.

Prezydent USA przekonywał, że Izrael nie potrzebuje dalszej pomocy finansowej. Zaznaczył, że Netanjahu miał sam zaproponować takie rozwiązanie.

Trump dodał, że decyzja ma także odebrać przeciwnikom amerykańsko-izraelskiego sojuszu argument o zbyt wysokich kosztach wsparcia dla Izraela. Jego słowa padły w dniu amerykańskich wyborów połówkowych, w których kwestia pomocy dla Izraela należała do tematów wywołujących spory.

Według Trumpa zakończenie wsparcia nie oznacza zerwania współpracy w dziedzinie obronności. Izrael nadal ma mieć możliwość kupowania broni produkowanej w Stanach Zjednoczonych.

Niejasny los porozumienia obowiązującego do 2028 roku

Deklaracja Trumpa rodzi pytania o los obowiązującego memorandum podpisanego w 2016 roku. Umowa obejmuje lata budżetowe 2019-2028 i zakłada przekazanie Izraelowi łącznie 38 mld dolarów pomocy wojskowej.

W praktyce Izrael ma otrzymywać rocznie 3,3 mld dolarów w ramach programu Foreign Military Financing oraz dodatkowe 500 mln dolarów na wspólne programy obrony przeciwrakietowej. Wśród nich jest m.in. rozwój systemów takich jak Żelazna Kopuła.

Memorandum nie jest traktatem, a wydatki wymagają corocznych decyzji Kongresu USA. Samo polityczne porozumienie między prezydentem USA a premierem Izraela nie musi więc automatycznie kończyć finansowania zatwierdzonego przez Kongres.

Biały Dom i izraelski rząd nie przedstawili dotąd szczegółowego planu realizacji zapowiedzi. Nie wiadomo również, czy ewentualne wygaszenie pomocy obejmowałoby wszystkie jej elementy, w tym finansowanie programów obrony przeciwrakietowej.

Netanjahu już wcześniej deklarował, że chciałby stopniowo uniezależnić Izrael od amerykańskiej pomocy wojskowej. W styczniu mówił w rozmowie z „The Economist” o wygaszaniu wsparcia w ciągu około 10 lat. Podobne stanowisko przedstawiał w maju w wywiadzie dla CBS News.

Zapowiedź Trumpa oznaczałaby jednak znaczne przyspieszenie tego procesu. Z informacji przedstawionych przez prezydenta USA wynika, że pomoc miałaby zakończyć się już z końcem 2026 roku.