Na 1.600 jaar ontrafeld hoe Romeinen kleurveranderend glas maakten

Het was eeuwenlang een mysterie hoe de Romeinen glas konden maken dat van kleur veranderde. Britse wetenschappers hebben onlangs ontdekt waardoor de Lycurgusbeker afhankelijk van de lichtinval van kleur verandert.

De Romeinse Lycurgusbeker is bij normaal licht jadegroen, maar kleurt robijnrood als er licht van achteren op valt. De beker is te bewonderen in het British Museum.

Wetenschappers van de University of Sheffield hebben het optische effect nagebootst. Daarvoor gebruikten ze een oud recept dat was gebaseerd op de samenstelling van het tweekleurige Romeinse glas.

De beker uit de vierde eeuw heeft een mythologisch fries: een doorlopende horizontale band met afbeeldingen. Daarop is te zien hoe koning Lycurgus verstrikt raakt in een wijnrank, omdat hij zich verzette tegen de wijngod Dionysos.

In 2022 werd de beker opgenomen in een selectie van zeven glazen wereldwonderen.

Deeltjes duizend keer kleiner dan een zandkorrel

Wetenschappers moesten nanodeeltjes van goud en zilver in het glas verwerken. Deze deeltjes zijn duizend keer kleiner dan een zandkorrel.

Het glas werd vervolgens verhit tot ruim 1.000 graden en smolt. Toen het afkoelde, vormden zich goud- en zilvernanokristallen rond de deeltjes.

"Wit licht bestaat uit veel verschillende kleuren en dat zie je als een regenboog aan de hemel", zegt wetenschapper Lisa Hollands tegen The Guardian. "Nanodeeltjes zijn veel kleiner dan de golflengtes van licht. Onder bepaalde omstandigheden blokkeren ze bepaalde kleuren doordat het licht de elektronen in de atomen beïnvloedt."

"Bij dit glas blokkeren de goud- en zilverdeeltjes blauw en groen licht als er licht doorheen schijnt, waardoor alleen rood en oranje licht erdoorheen kan. Als licht van het oppervlak weerkaatst, verstrooien de deeltjes het licht, wat de ondoorzichtige groene kleur veroorzaakt die we zien."

Om een vraag te kunnen stellen dien je in te loggen. Log in of maak binnen 1 minuut jouw gratis account aan.