Cztery wielkie przełomy w rozwoju mózgu. Wiele osób nie ma o nich pojęcia. Doświadczona neurobiolog: całkowita zmiana perspektywy

Natalia Pochroń: Jakie są największe mity lub błędne przekonania na temat mózgu, z którymi pani, jako badaczka, spotyka się najczęściej?

Dorota Nieoczym: Jest ich dużo. Jeden z takich mitów, powielany nawet w podręcznikach akademickich, dotyczy liczby komórek budujących mózg. Dawniej przyjmowano, że mamy około 100 mld komórek nerwowych i nawet dziewięciokrotnie więcej komórek glejowych. Dziś wiemy, że liczba neuronów w ludzkim mózgu wynosi około 86 mld i mniej więcej tyle samo komórek glejowych.

Przez długi czas nie doceniano również roli komórek glejowych. Sądzono, że pełnią przede wszystkim funkcję "kleju", który spaja neurony. Badania pokazały, że ich znaczenie jest dużo większe. Nie tylko zapewniają neuronom wsparcie strukturalne i metaboliczne, ale także współtworzą synapsy, a tym samym wpływają na przekazywanie informacji w układzie nerwowym. Obecnie intensywnie bada się również ich udział w rozwoju różnych chorób i zaburzeń neurologicznych oraz psychiatrycznych.

A to, że wykorzystujemy tylko 10 proc. mózgu?

To również mit. Badania z wykorzystaniem metod obrazowania aktywności mózgu pokazują, że wszystkie jego obszary wykazują aktywność, choć nie wszystkie w takim samym stopniu i w tym samym czasie. Poszczególne struktury angażują się w różnym zakresie, w zależności od wykonywanych przez nas czynności i pełnionych przez nie funkcji.

Z punktu widzenia ewolucji trudno byłoby zresztą uzasadnić utrzymywanie tak energochłonnego narządu, gdybyśmy wykorzystywali jedynie 10 proc. jego możliwości. Mózg zużywa około jednej piątej energii wytwarzanej przez organizm. Gdyby używany był w tak niewielkim zakresie, na drodze ewolucji doszłoby do ograniczenia jego wielkości, choćby po to, by zaoszczędzić energię. Ale jest też inne błędne przekonanie, w które wierzy wiele osób — dotyczące dojrzewania mózgu. Proces ten trwa znacznie dłużej, niż uważa wiele osób.