Zit Rusland achter de cyberaanvallen op supermarkten in België en acht andere EU-landen?

• Cyberaanvallen op koelsystemen van supermarkten in de EU hebben de voedselvoorzieningsketens in negen landen ontwricht.
• Analisten brengen deze geavanceerde verstoringen in verband met Russische strategieën voor hybride oorlogsvoering.
• Verouderde, met het internet verbonden besturingssystemen zorgen voor gevaarlijke kwetsbaarheden in kritieke civiele infrastructuur.

Een reeks cyberaanvallen op koelsystemen van supermarkten in negen lidstaten van de Europese Unie heeft kritieke zwakke plekken in de essentiële infrastructuur van de EU aan het licht gebracht.

Deze incidenten, die ervoor zorgden dat koelinstallaties uitvielen en enorme hoeveelheden voedsel bederfden, volgen op een soortgelijke golf van aanvallen die medio oktober Franse detailhandelaren trof. Tot de getroffen landen behoren Duitsland, België, Nederland, Zweden, Finland, Ierland, Roemenië, Luxemburg en Estland.

Onderzoek door de EU

Ambtenaren van de Europese Commissie beschouwen deze gebeurtenissen als een weloverwogen poging om de voedselvoorzieningsketen te destabiliseren. Christophe Hansen, EU-commissaris voor Landbouw en Voeding, omschreef de verstoringen als een doelbewuste poging om het systeem te ondermijnen.

Hoewel de Belgische autoriteiten een strafrechtelijk onderzoek hebben ingesteld, blijft het moeilijk om de exacte dader aan te wijzen. Officiële toeschrijving is vaak uitgesteld of vermeden door de complexiteit van digitaal forensisch onderzoek en het delicate karakter van internationale diplomatie.

Ondanks het ontbreken van een formele verklaring van de regering, verdenken veel veiligheidsanalisten de Russische regering. Deskundigen van bedrijven als Lupovis suggereren dat de aanvallen waarschijnlijk zijn uitgevoerd door een door de staat gesteunde entiteit, waarbij zij opmerken dat de technische vaardigheid die nodig is om industriële besturingssystemen te manipuleren aanzienlijk is. Dat schrijft Politico in een uitgebreide analyse van de feiten.

Bewijs uit ‘honeypots’ – loksystemen die worden gebruikt om hackers te lokken – wijst erop dat de servers die bij deze inbreuken zijn gebruikt, eerder in verband zijn gebracht met Russische agenten.

Hybride oorlogsvoering

Dit patroon sluit aan bij de bredere strategie van Rusland op het gebied van hybride oorlogsvoering, waarbij psychologische operaties worden gecombineerd met het verstoren van civiele diensten om druk uit te oefenen op Europese regeringen zonder een grootschalige militaire reactie uit te lokken.

Sommige geopolitieke analisten stellen dat de aanvallers, door zich te richten op alledaagse infrastructuur zoals vrieskisten in supermarkten, een politieke boodschap afgeven: dat Europese staten kwetsbaar zijn binnen hun eigen grenzen.

Tot in de Verenigde Staten

De technische kwetsbaarheid vloeit voort uit het gebruik van met het internet verbonden koelregelaars die vaak niet over moderne beveiligingsupdates beschikken. Sommige systemen maken gebruik van gemakkelijk te raden wachtwoorden of verouderde software, waardoor hackers op afstand de temperatuur kunnen verhogen – in sommige extreme gevallen tot wel 50 °C – waardoor apparatuur smelt of in brand vliegt.

De reikwijdte van deze verstoringen reikt mogelijk verder dan Europa. Recente rapporten wijzen op soortgelijke storingen op Amerikaanse militaire bases in Arizona en Rhode Island, waar vrieskisten onverwacht in de ontdooimodus terechtkwamen. Het Pentagon zou samenwerken met Franse autoriteiten om vast te stellen of deze incidenten met elkaar verband houden.

Motieven

Hoewel sommigen de mogelijkheid van eenlingen of ontevreden werknemers suggereren, maken de omvang en de herhaling van de aanvallen in meerdere landen dergelijke theorieën minder aannemelijk. Bovendien wijst het ontbreken van losgeld eisen erop dat het primaire doel systemische verstoring is in plaats van financieel gewin.

Naarmate kritieke infrastructuur steeds verder wordt gedigitaliseerd, waarschuwen beveiligingsexperts dat het risico op deze cyber-fysieke aanvallen alleen maar zal toenemen, mogelijk ondersteund door de integratie van artificiële intelligentie. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Wil je meer technieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Tech Insider-nieuwsbrief

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!