Zarobki na uczelniach poszły w górę. Tyle wynosi pensja profesora i adiunkta

Opracowanie: Piotr Parzysz Publikacja: Dzisiaj, 1 października (11:24)

Pensja nauczyciela akademickiego zależy m.in. od stanowiska, kwalifikacji, stażu pracy i uczelni. Od 1 stycznia 2026 r. wynagrodzenie zasadnicze na uczelniach publicznych wzrosło. Jednocześnie rzeczywiste zarobki mogą być wyższe od ustawowych stawek, m.in. dzięki dodatkom i wynagrodzeniu za dodatkowe zajęcia. Ile dokładnie można zarobić na uczelni?

Minimalne wynagrodzenie nauczycieli akademickich w 2026 roku

W przypadku uczelni publicznych przepisy nie ustanawiają sztywnych widełek płacowych dla każdego stanowiska. Określają natomiast minimalny poziom wynagrodzenia zasadniczego. Ministerstwo Nauki podkreślało w 2026 r., że uczelnie mogą ustalać wynagrodzenia powyżej tych minimów.

Punktem odniesienia jest wynagrodzenie profesora. Od 1 stycznia 2026 r. minimalne miesięczne wynagrodzenie zasadnicze profesora na uczelni publicznej wynosi 9650 zł brutto. Stawkę podniesiono z obowiązujących wcześniej 9370 zł.

Na podstawie ustawowych proporcji oznacza to następujące minimalne wynagrodzenia zasadnicze:

Stanowisko	Minimalne wynagrodzenie zasadnicze od 1 stycznia 2026 r.
Profesor	9650 zł brutto
Profesor uczelni	8009,50 zł brutto
Adiunkt	7044,50 zł brutto
Pozostałe stanowiska objęte minimum 50 proc. wynagrodzenia profesora	4825 zł brutto

Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przewiduje, że wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela akademickiego na uczelni publicznej nie może być niższe niż 50 proc. wynagrodzenia profesora. Dla profesora uczelni jest to co najmniej 83 proc., a dla adiunkta co najmniej 73 proc.

Ważne: podane kwoty dotyczą wynagrodzenia zasadniczego. Nie są więc równoznaczne z całkowitą miesięczną wypłatą.

Ile faktycznie zarabia nauczyciel akademicki?

Dane Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń publikowane przez wynagrodzenia.pl wskazują, że mediana miesięcznego wynagrodzenia całkowitego nauczycieli akademickich wynosi 8850 zł brutto. W środkowych 50 proc. badanych wynagrodzenia mieszczą się między 6540 a 11 810 zł brutto miesięcznie. Oznacza to, że 25 proc. badanych zarabia poniżej 6540 zł, a 25 proc. powyżej 11 810 zł brutto.

To dane z badania wynagrodzeń, a nie ustawowa stawka. Portal podaje, że zestawienie powstało na podstawie danych dotyczących stanowisk określanych jako m.in. nauczyciel akademicki, wykładowca i pracownik naukowy. Respondenci pochodzili z całej Polski.

Warto też zwrócić uwagę na liczebność próby. W opublikowanym zestawieniu przy stanowisku nauczyciela akademickiego widnieje 298 osób, natomiast 1136 stanowisk i 581 tys. osób dotyczą szerszego kontekstu danych serwisu, a nie 1136 nauczycieli akademickich. Nie należy więc przedstawiać tej ostatniej liczby jako wielkości próby dla samej grupy nauczycieli akademickich.

Pensja zasadnicza to nie wszystko

Wynagrodzenie nauczyciela akademickiego może składać się z kilku elementów. Ustawa wymienia m.in. wynagrodzenie zasadnicze i dodatek za staż pracy jako stałe składniki wynagrodzenia. Możliwe są również dodatki funkcyjne i zadaniowe, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe lub nadliczbowe, a także inne składniki określone w regulaminach uczelni.

Jednym z ustawowo określonych elementów jest dodatek za staż pracy. Wynosi on 1 proc. wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok zatrudnienia, począwszy od czwartego roku, przy czym jego maksymalna wysokość to 20 proc. wynagrodzenia zasadniczego.

Przykładowo przy wynagrodzeniu zasadniczym profesora wynoszącym 9650 zł maksymalny dodatek stażowy wynosiłby 1930 zł brutto miesięcznie.

Do tego mogą dochodzić inne składniki, zależnie od zakresu obowiązków i zasad obowiązujących w konkretnej uczelni.

Godziny ponadwymiarowe mogą zwiększyć zarobki

Nauczyciele akademiccy mogą również otrzymywać wynagrodzenie za prowadzenie zajęć w godzinach ponadwymiarowych. Ustawa określa limity takich zajęć.

W przypadku pracownika badawczo-dydaktycznego uczelnia może, w szczególnych przypadkach, powierzyć zajęcia ponadwymiarowe w wymiarze do jednej czwartej rocznego wymiaru zajęć dydaktycznych. Dla pracownika dydaktycznego limit wynosi jedną drugą rocznego wymiaru. Za zgodą nauczyciela akademickiego możliwe jest powierzenie większej liczby zajęć - do dwukrotności rocznego wymiaru dydaktycznego.

Nie ma natomiast jednej, obowiązującej w całym kraju stawki typu „70 zł za godzinę” dla każdego profesora. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe zależy od obowiązujących przepisów oraz zasad wynagradzania przyjętych przez daną uczelnię. Dlatego konkretne kwoty należy sprawdzać w regulaminie wynagradzania i innych aktach obowiązujących w danej szkole wyższej.

Publiczna i prywatna uczelnia - istotna różnica

Ustawowe minima, o których mowa powyżej, odnoszą się do uczelni publicznych. Nie należy automatycznie przenosić ich na wszystkie szkoły wyższe działające w Polsce.

W przypadku uczelni publicznych przepisy określają minimalny poziom wynagrodzenia zasadniczego, ale nie wymagają, aby wszyscy pracownicy zatrudnieni na tym samym stanowisku otrzymywali identyczną pensję. Ministerstwo Nauki wyjaśniało w 2026 r., że przepisy nie wprowadzają sztywnych widełek wynagrodzeń zasadniczych nauczycieli akademickich.

Ostateczna wysokość pensji może więc zależeć m.in. od polityki płacowej uczelni, doświadczenia pracownika, zajmowanego stanowiska, powierzonych funkcji oraz dodatkowych obowiązków.

Mediana a ustawowe minimum - to dwie różne liczby

Zestawienie 9650 zł i 8850 zł może na pierwszy rzut oka wyglądać jak sprzeczność. Tak jednak nie jest.

Pierwsza kwota to minimalne wynagrodzenie zasadnicze profesora w uczelni publicznej obowiązujące od 2026 r. Druga to mediana wynagrodzenia całkowitego w badaniu obejmującym szerszą kategorię nauczycieli akademickich. Są to więc dane dotyczące innych grup i innych pojęć płacowych.

Nie można na tej podstawie stwierdzić, że przeciętny profesor zarabia 8850 zł. Dane z badania nie są bowiem tabelą wynagrodzeń według poszczególnych stanowisk akademickich.